محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
131
خلاصة الحكمة ( فارسى )
بادام شيرين مقشر ، برگ سداب خشك ، از هر يك ، چهار جزو ؛ ادويه را كوفته ، بيخته ، خرما را يك شبانه روز در سركهء انگورى بخيسانند و نرم بكوبند و ادويه را كوفته ، بيخته ، به آن بسرشند و مجموع را به عسل مصفّا بسرشند . مقدار شربت : و به وقت حاجت شربتى از آن تا چهار مثقال ، به كار برند . « 1 » جوارش جالينوسى جوارش جالينوس : اين جوارش را فوايد و خواص بسيار است همه اعضا را قوت دهد و بوى دهان خوش كند و بادها بشكند و بسيارى بول را كه از سردى باشد ، خصوص سردى مثانه ، باز دارد و باه را قوت دهد و ديوانگى زايل كند و رنگ رو را صافى كند و اسهال بلغمى را نفع دهد و صداع بلغمى و سبات و سرفه بلغمى و بواسير و نقرس و قوبا و بهق و سنگ مثانه را نافع بود و سياهى مو را حفظ كند و نگذارد كه سفيد شود و گفته هر كه بيست روز به اين جوارش مداومت نمايد از جميع امراض ايمن شود . صنعت آن : سنبل الطيب ، قاقله ، سليخهء سياه ، دارچينى ، خولنجان ، قصب الذريرة ، قرنفل ، سعد كوفى ، زنجبيل ، فلفل سفيد ، دارفلفل ، قسط بحرى ، عود بلسان ، اسارون شامى ، حبّ الآس ، زعفران ، از هر يك ، ده درم ؛ مصطكى رومى پنج درم ؛ قند سفيد ، به وزن جميع ادويه ، عسل ، سه وزن مجموع ؛ ادويه را كوفته ، بيخته با قند و عسل سفيد مصفّا بسرشند . و در نسخه ديگر ، مصطكى ده درم است . مقدار شربت : شربتى از يك مثقال تا سه مثقال ، پيش از طعام و بعد از طعام توان خورد . و در نسخهء سيد اسماعيل در ذخيره ، حب بلسان ، ده درم داخل است و در بعض نسخ اين جوارش جنطيانا نيز داخل است و اين جوارش را بعد از ده روز كه از ساختن آن بگذرد ، استعمال توان كرد . و بعضى گفته كه هنگام رسيدن اين جوارش بعد از هفت روز است و هرچند كهنهتر شود ، خاصيت آن بهتر مىشود و مزاج اين جوارش گرم و خشك است در آخر درجه دوم و گفته كه مداومت بيست روز به اين جوارش پيرى دير مىآورد . « 2 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 607 . ( 2 ) . همان ، ص 657 .