كه ارادهء سرعت خروج ايارجات از معده باشد كه مبادا به سبب طول مكث مضرتى برساند بايد كه به آن ايارج قدرى نمك طعام سوده با آب نيم گرم بياشامند تا آن را زود از معده اخراج نمايد و بدان نيز كه بدرقه كه با ايارجات بايد كه استعمال كرده شود شيخ الرئيس گفته كه اوفق چيزهايى كه با ايارجات مىآشامند مطبوخ افتيمون و زبيب است ، خصوص به نسخهء كه از قدما منقول است . صنعت آن : افتيمون اقريطى چهار درم ، مويز سرخ منقى ده درم ، هليلهء سياه هشت درم ، اسطوخودوس سه درم ، آب سه رطل ، ادويه را به آب بجوشانند تا به نيم رطل رسد ، پس بپالايند ايارج را با وى به ناشتا بياشامند . مطبوخ ديگر كه بعضى اطبا ايارج را به آن مىدهند . صنعت آن : شاهتره چهار درم ، غاريقون سفيد يك درم ، مويز منقى از حب ده درم ، افتيمون اقريطى چهار درم ، هليلهء سياه هشت درم ، كمافيطوس ، اسطوخودوس ، بسفايج فستقى ، لسان الثور ، از هر يك ، سه درم ، در سه رطل آب بجوشانند تا به نيم رطل رسد صافى نموده ، نمك لاهورى نيم درم ، سوده ، داخل كرده بعد از ايارج بياشامند . و اگر ايارج دير عمل كند و قلق و اضطراب پيدا شود از عقب آن اين مطبوخ را بنوشند . صنعت آن : تخم خبازى نيم درم ، تخم خطمى يك درم ، در آب بجوشانند و بپالايند و مقدار يك درم تا يك مثقال روغن بادام شيرين و مقدار نخود نمك طعام داخل كرده بنوشند و تا سه روز بعد از استعمال از ايارجات از طعام‌ها زيرباج بخورند و شراب ممزوج بياشامند . و بدان كه بايد كه حرارت آتش به ايارجات نرسد هرگاه آنها را به عسل معجون كرد چنانچه در ساير معاجين ، بلكه بهتر آن است كه عسل خام مصفّا باشد از غير آن كه آتش به آن رسيده باشد و ادويه را به آن بسرشند و اگر از براى قوام در هواى گرم و يا هواى با رطوبت محتاج باشند به قوام آوردن به آتش ، پس بايد كه بعد از قوام آوردن از آتش برگيرند و بگذارند تا خوب سرد شود ، پس ادويه را به آن بسرشند و در ظرف چينى يا زجاجى يا نقره نگاه دارند و پيش از آن كه شش ماه از ساختن ايارجات كبار نگذرد ، استعمال نكنند و زياده بر چهار مثقال طبى از ايارجات نخورند . و بدان كه اصل ايارجات شش است ؛ يكى صغير كه ايارج فيقرا است كه از تراكيب ابقراط است و پنج كبير است كه ايارج روفس ، ايارج اركاغانيس ، ايارج لوغاذيا و ايارج جالينوس است و آنچه بر اين شش افزوده‌اند ، به منزلهء فرع‌اند مر اين شش ايارج را كه بعضى از آنها فروع ايارج صغير است و بعضى مر ايارجات كبار را .