مقصد اوّل در بيان اختيار غذا به حسب كيفيت هر مزاجى را كه خواهند حفظ صحّت آن نمايند كه بر مزاج و هيأت تركيبى اصلى خود بماند ، بايد كه وارد آن گردانند مأكولى كه مادّه غذاى بدن و روح و حدوث مزاج و بدل ما يتحلّل آن‌هاست كه شبيه و مماثل آن‌ها باشد در كيفيت ، به جهت آن كه مقرّر است كه غذاى هر شىء در هر مرتبه بايد كه شبيه به مغتذى باشد در كيفيت و صورت ؛ تا غذاى آن تواند شد و منافى و مزاحم آن نباشد و حافظ آن باشد ؛ به جهت آن كه صحّت ، تابع اعتدال مزاج و استواى تركيب است و اعتدال مزاج حقيقى ممكن‌الحصول در خارج نيست پس لا محاله تابع اعتدال مزاج فرضى طبّى است كه آن ، خارج از اعتدال حقيقى است به اندك انحرافى به سوى يك كيفيت و يا به دو كيفيت ؛ چنان چه در مبحث مزاج در ركن اوّل ذكر يافت . و بالجملة ، هر « صحّى المزاج » لا بُد مزاج او مايل و منحرف از مزاج حقيقى خواهد بود هرچند بسيار اندك باشد كه بدان سبب حكم به اعتدال بر آن مىنمايند ، پس چون اراده حفظ صحّت لايقه بدان نمايند ، بايد كه وارد گردانند بر آن غذايى كه شبيه بدان باشد به مقدار كيفيتى كه خروج يافته با آن از اعتدال حقيقى . [ فايده : بحث تفصيلي از دو قانون كلي حفظ صحت به مثل و علاج به ضد ] « قُرَشى » در « شرح كلّيات قانون » ايراد نموده برين دو مسئله كه مشهور نزد اطبّاست كه حفظ صحّت به مثل و علاج مرض به ضدّ است و گفته كه با وجود شهرت ، كاذب است : ايرادِ [ بر قاعده ] اوّل : آن كه تسليم نداريم كه حفظ صحّت به مثل باشد ؛ به جهت آن كه : چنان چه ذكر نموده‌اند ، وجود معتدل حقيقى در خارج محال است ؛ پس هر مزاجى - صحّى يا مريضى - لا بُد خارج از اعتدال مىباشد به سبب كيفيتى كه غالب است بر آن . پس چون وارد بدن گردد مثل آن ، هرآينه تقويت خواهد يافت آن كيفيت غالبه به دليلى كه بيان