و بدان كه اين رسوب ، قطعه‌هاى آن بزرگ غليظ سفيد رنگ بىاشراق مىباشد . و تولد اين ، خالى از دو امر نيست : يكى : آن كه سبب آن ، استعمال متناولات باشد ؛ چنان چه از استعمال شير و پنير بسيار به هم مىرسد . دوم : آن كه از سبب داخلى باشد كه ضعف معده و سوء هضم باشد كه كيلوس جيد تولد نتواند يافت و قوّهء هاضمهء كبديه نيز به مجاورت ضعيف مىگردد و از احالهء غذا عاجز مىآيد و همان قسم با بول مندفع مىگردد . [ قسم نهم ] : و اما رسوب رملى يعنى رسوبى كه شبيه به رمل است ، دلالت مىنمايد بر حصاتى كه انعقاد يافته و يا در صدد انعقاد است و يا بعد [ از ] انعقاد منحل گشته . و فرق ميان هر يك از « 1 » اين‌ها آن است كه : اگر بول با رسوب رملى رقيق باشد ، دلالت مىنمايد بر آن كه حصات در كار انعقاد است و يا انعقاد يافته و ليكن هنوز ميل به انحلال ننموده و جهت آن ، آن است كه غلظت بول در حالت انعقاد منصرف مىگردد به سوى انعقاد ، و بعد [ از ] انعقاد [ و ] قبل انحلال نيز اجزاء غليظهء آن به جهت انسداد مجرا از حصات ، با بول اخراج نمىتواند يافت . و لهذا آن چه رقيق است مستخرج مىگردد . و اگر بول غليظ باشد ، دلالت مىنمايد به اين « 2 » كه ميل به انحلال نموده و وجه خثورت و غلظت بول ، از ارتفاع سبب « 3 » رقت آن كه ذكر يافت معلوم مىگردد . [ تبصره ] : و ببايد دانست كه نوعى از رسوب ، مىباشد شبيه به رملى و آن ، چنان است كه اجزاء ترابيه در نهايت رخاوت در بول محسوس مىگردد . و اين رسوب ، مقدّمهء رسوب رملى است كه اوّلًا چنين مىباشد كه ضعف كم‌تر است و بعد از آن كه ضعف زياده در

--> ( 1 ) . ب : ( از ) حذف شده . ( 2 ) . ب : بر آن . ( 3 ) . ب : بول در اين از ارتفاع به سبب .