دارد . و صاحب مزاج گرم و خشك صفراوى را نيز بعد از آن . و ليكن ضرر اكثار و افراط اين ، زياده از آن است [ كه ] خشكى و لاغرى بدن و ضعف بصر و فرو رفتن چشم‌ها است . و صاحب مزاج سرد و تر بلغمى و سرد خشك سوداوى هر دو را مضرّ و باعث ضعف معده و هضم و قلب و دماغ و كبد و استرخاء و لاغرى و خشكى و مراق و امثال اين‌ها است از امراض بلغميه و سوداويه . و بهترين اوقات [ و كيفيتِ ] جماع : بعد [ از ] انحدار غذا است از معده ، كه اقلّا دو يا سه ساعت كامل - به حسب قوّت و ضعف بدن و هاضمه - گذشته باشد از اكل طعام . و هنگامى كه طبيعت به شوق و رغبت خود خواهش و مشتاق بدان باشد و انعاظ و شبقِ قوى و صادق باشد و اوعيهء منى ، ممتلى و قواى بدنى ، سالم و « 1 » قوى باشند كه به محض اندك خيال جماعى و ملامسه و ملاعبه و امثال اين‌ها - خصوص كه بدون اين خيالات و اسباب - متهبج باشد . و هوا معتدل بود . و قبل از دخول بايد : ملامسه و ملاعبه بسيار با زن نمايند . و ثَديين او را قدرى بمالند . و سرِ قضيب را بر دهليز فرج بسايند . و سخنان نازبردارى و كلمات شوق انگيز بر زبان رانند و عرضه دارند . و او را در بغل گيرند و بوسه نمايند ؛ تا شهوت او نيز به هيجان [ آمده ] و سرخى و ترى در هيأت چشم او پديد آيد ؛ پس دخول نمايند . و ايلاج به سرعت و شدّت كنند و اخراج به ملايمت و تدريج . و چون منى حركت نمايد ، اخراج نمايند و اصلًا و قطعاً حبس ننمايند و باز ندارند خود را ؛ زيرا كه باعث قروح مجارى آن و غير آن از امراض است . بايد كه قمر در عقرب و تحت‌الشّعاع و شب اوّل ماه و وسط ماه و آخر ماه و هنگام كسوف و خسوف و زلزله و شب چهارشنبه نباشد ، و همچنين وقت طلوع و غروب آفتاب . و زن ، بسيار قليل السّن - از نه سال و ده ساله كم‌تر - بلكه بسيار ضعيف و صغير الجثّه نباشد و از چهارده پانزده ساله كم‌تر و پير كهن‌سال بسيار بد هيأت بدقوارهء كريهة المنظرِ بدخلق صاحبِ امراض ارحام نباشد . و همچنين حايض و بعيد العهد از جماع نباشد كه همه مضرّاند .

--> ( 1 ) . الف : ( و ) حذف شده .