و سكون را اعانت بر هضم زياده است از حركت ؛ جهت آن كه سكون باعث اطمينان و آرام و توجّه طبيعت به جانب هضم و نضج به وجه اتمّ است ، و ديگر آن كه چون غذا يك جا ساكن و مستقر باشد قبول هضم و نضج را به وجه اتم مىنمايد از آن كه متحرّك باشد . و حركت ، معين بر انحدار است ؛ جهت آن كه باعث تزعزع غذا و فضول و بر هم زدن از اعلا به اسفل است و نفوذ فرمودن به عروق . و لهذا بعد از تناول طعام بايد چند قدم راه روند تا طعام در قعر معده قرار گيرد ؛ پس يك جا قرار گيرند و يا بخوابند - كه خواب ، معين بر هضم زياده است و سكون در آن بيش‌تر و احتواء معده بدان زياده - و بعد از انحدار و يا بعد از خواب نيز چند قدم راه روند و حركت نمايند تا زود منحدر گردد . و بالجملة ، حركت منقسم به شش نوع مىگردد : شديد و ضعيف ، و كثير و قليل ، و سريع و بطىء . و اقسام و حكم هر يك بالإجمال ذكر يافت و بالتفصيل آن كه : حركت شديد - كه حركت قوى را نامند و فرق ميان آن و سريع آن است كه قوى دفع مىكند از خود مُعاوِق را و منفعل نمىگردد از آن ، و سريع ، آن است كه « 1 » قطع مسافت نمايد در اندك زمانى ؛ خواه به قوّت باشد و يا به ضعف . و ضعيف ، ضدّ قوى است . و بطىء ، ضدّ سريع است . و معنى كثير و قليل ظاهر است . و فعل قوى ، مانند فعل ضعيف و فعل كثير ، مانند فعل قليل نباشد . و فعل سريع ، مانند فعل بطىء نيز نخواهد بود . و ما بين اين هر سه ضد ، درجه [ اى ] مىباشد متوسّط ميان هر دو كه « معتدل » ميان هر دو نامند ؛ پس : جملهء اضداد مع المتوسّطات ، نه مىشوند . و چون بعض اين‌ها را با يك ديگر كه ممكن التركيب باشد تركيب نمايند ، بيست و هفت قسم مىشود كه حاصل ضرب نه در سه است . [ ساير فوايد و مضرات حركت و سكون ] : و ببايد دانست كه حركت بالذّات ، تسخين و تحليل مىنمايد و بالعرض نزد افراط ، تبريد به سبب تحليل حرارت - چنان چه ذكر يافت و مىيابد - . و از حركات مذكوره ،

--> ( 1 ) . ب : ( قوى دفع مىكند از خود معاوق را و منفعل نمىگردد از آن و سريع آن است كه ) حذف شده .