[ صفات كليه مشترك و يا انحصارى اغذيه و ادويه ] : مخفى نماند كه ادويه و اغذيه را افعال كلّيه مىباشد ؛ مانند تسخين و تفريق حارّ ، و تبريد و تكثيف بارد ، و سيلان رطب ، و تيبيس و صلابت و امساك يابس . و نيز هر يك از ادويه را صفات چند مخصوص است كه مشابه افعال كلّيهء آن است ؛ مانند تفتيح و تسديد و ردع و تحليل و امثال اين‌ها . و اغذيهء مفرده را صفات منحصر است در هيجده قسم ؛ بدين نحو كه : غذا ، يا صالح الكيموس و يا فاسد الكيموس است . و اوّل ، آن است كه متولّد گردد از آن ، خون طبيعى صافى كه مخلوط نباشد با آن اخلاط ديگر مگر اندكى به قدر احتياج . و ثانى ، به خلاف آن است . و هر يك از آن منقسم مىگردند به سه قسم : لطيف ، و كثيف ، و متوسّط ميان آن هر دو . و نيز هر يك به سه قسم ديگر : كثير الغذا ، و قليل الغذا ، و متوسّط ميان آن هر دو . پس ، اقسام ادويه هيجده مىشود ؛ به ضرب سه در شش . و به بيان ديگر آن كه : غذا ، يا لطيفِ رقيق است ؛ مانند اسفناج . و يا كثيفِ غليظ است ؛ مانند پنير . و يا معتدل است ؛ مانند آب گوشت بزغاله . و هر يك از آن هر دو : يا جيد است ؛ مانند آب گوشت جوجه مرغ و بيضهء نيم برشت و ماهى ريزهء برشتهء پخته . و يا معتدل است ؛ مانند آب گوشت بزغاله و نخود و نان تازه . و يا ردى است ؛ مانند خردل و سير و پياز . و هر يك از اينها : يا كثير الغذاست ؛ مانند زردهء بيضه مرغ نيم برشت . و يا معتدل الغذاست ؛ مانند مرق نخود يا عسل . و يا قليل الغذاست ؛ مانند ساير بقول . چنان چه در اين جدول نموده مىشود « 1 » اين است : [ 1 ] لطيف صالح الكيموس كثير الغذا ؛ مانند زردهء تخم مرغ نيم برشت ، و آب گوشت ، و گوشت كباب و شراب .

--> ( 1 ) . ب : مىآيد .