محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
مقدمه 41
خلاصة الحكمة ( فارسى )
محمد حسين بن محمد هادى علوى عقيلى خراسانى مشهورترين و اثرگذارترين فرد در ميان اين خاندان ، حكيم محمد حسين عقيلى است ؛ زندگى او را در دو بخش زندگى شخصى و زندگى علمى بررسى مىكنيم : زندگى شخصى محمد حسين عقيلى كه گاه از او به « سيّد محمّد حسين خان » ، « 1 » « مير محمد حسين خان بهادر » ، « 2 » « محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى » ، « 3 » و « محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى خراسانى شيرازى » ، « 4 » نيز تعبير شده است ، فرزند محمد هادى است . علوى خان كه در صفحاتى پيش به زندگانى او اشاره نموديم ، دايى پدر اوست . او در ابتداى كتاب قرابادين چنين مىنگارد : « خال والد ماجد مغفور مبرور محمد هاشم المخاطب بحكيم سيّد علوى خان بن حكيم محمد هادى العلوى دست به تأليف قرابادين زد و ناتمام ماند . . . » « 5 » بعضى وى را نوهء خواهر علوى خان مىداند . البته اين سخن با كلام عقيلى منافاتى ندارد ؛ زيرا در مبحث زندگى مير محمد هادى قلندر به اين اشاره نموديم كه دختر وى - يعنى خواهر علوى خان - مادربزرگ عقيلى است . آقابزرگ تهرانى در كتاب « الذريعه » نيز به طور مختصر تنها به اين اشاره مىكند كه محمد هاشم از خويشاوندان عقيلى بوده است . محل تولد وى به درستى معلوم نيست . او گاهى به گزارش دربارهء محلهاى از ايران پرداخته است ؛ مثلًا در توصيف آب ركنى شيراز چنين مىگويد : « چشمه ركنآباد شيراز اكثر اوصاف محموده جمع است و ليكن آب
--> ( 1 ) . قرابادين كبير ، ج 1 ، ص 1 . ( 2 ) . خلاصهء الحكمهء ، ص 1 . ( 3 ) . همان ، ص 1 . ( 4 ) . قرابادين كبير ، ج 1 ، ص 1 . ( 5 ) . قرابادين كبير ، ج 1 ، ص 1 .