حسّ آن ، براى آن [ است ] كه متضرّر نگردد از حرارت و بخار دخانى و وصول نسيم بارد بدان . و امّا انقسام آن به دو قسم به جهت آن است كه معطّل نماند تنفّس به حدوث آفت به يكى از آن هر دو . و هر شعبه از آن منشعب به دو شعبه شده است . و امّا قسم پنجمِ آن كه در جانب ايمن است ، به منزلهء فراش نرم گسترده است براى عروقى كه آن‌ها را « اجوف » « 1 » نامند و آن را دخل و منفعت بسيار در تنفّس است . و چون قلب مايل به جانب چپ است ، ريه اندك مايل به جانب راست آن است ، تا آن كه دثار و پناه باشد براى عروق و قصبه ريه ؛ براى آن كه قصبه و شريان وريدى مشترك‌اند در تمام فعل تنفّس . و شريان وريدى و وريد شريانى مشترك‌اند در تغذيهء ريه از دم نضيج صافى كه از قلب مىآيد به آن . و امّا فايدهء لحم آن ، آن است كه انسداد خلل و اجتماع آن نمايد . و امّا تخلخل و اسفنجيت لحم آن ، براى اعانت بر استنشاق و جذب نسيم است ؛ براى آن كه هوا نفوذ نمىنمايد در قصبهء ريه تنها ، بلكه در جرم ريه نيز مىآيد . و ديگر آن كه معين باشد آن را بر انقباض بر دفع بخار دخانى و انبساط جذب نسيم بارد كه منتفخ و پرباد گردد و به قلب رساند . امّا دُرديتِ رنگ آن به سبب غلبه هوائيت است بر آن و آن كه غذاى آن لطيفِ رقيق مائى است چنان چه ذكر يافت . و فايدهء خلقتِ هيأت مجموعى ريه ، ترويح حرارت غريزى و روح حيوانى در كمال حرارت است - كه در قلب است - به حركت انبساطى و انقباضى براى جذب نسيم بارد لطيف طيب و دفع اخراج فضول بخار دخانى حار از آن . و لهذا دائم الحركة است و قرحه و جراحتى كه بدان عارض گردد به سبب [ همين ] دوام حركت ، عسر البرء است . [ فايده ] : و « جالينوس » و « مسيحى » گفته‌اند : منفعت آن هوا ، آن است كه معدّلِ ترويح حرارت قلب و ممدّ روح آن است به سبب جوهرى كه غالب است بر مزاج آن ؛ بدون آن كه هوا به تنهايى روح گردد ؛ چنان چه بعضى گمان نموده‌اند .

--> ( 1 ) . الف و ب : جوف .