محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

282

خلاصة الحكمة ( فارسى )

پنجم : تمكّن و اقتدار است بر گشودن گره‌ها ؛ خصوصاً قويهء آن‌ها . ششم : قدرت بر انشقاق و شكافتن بعضى اشياء كه بايد آن‌ها را منشقّ نمود و شكافت و قطع بعضى اشياء ؛ مانند چيدن گل‌ها از شاخ اشجار و ريزه نمودن برگ گل‌ها و غيرها كه به سر انگشتان بدون ناخن ممكن نيست . و هفتم : براى زينت انگشتان است و حسن شكل و هيأت آن‌ها كه اگر نباشند ، قبيح و بد هيأت مىنمايند . و غير اينها از منافع بسيار . و وجه نشو و نماى آن‌ها در طول - نه عرض و عمق - آن است كه مادّهء تكوّن آن [ از ] ، فضول ارضيهء بدنيه است [ كه ] ، طبيعت مدبّرهء آن [ را ] دفع به اطراف مىنمايد و از آن ممر « 1 » برمىآورد . و لهذا دايم در تزايد است و هر پنج روز يا هفت روز كه زيادتى آن را بگيرند ، باز مىرويد ؛ زيرا كه مادّهء آن دم به دم مىرسد . [ فايده ] : تفصيل اقوال اطباء در بحث تعداد اعضاء مفرده و بدان كه در بودن ظفر از جمله اعضاء مفرده تأمّل است : « شيخ محمّد بن محمود چغمينى » صاحب « قانونچه » و صاحب « كامل الصناعة » ، چهارده دانسته‌اند اعضاء مفرده را كه عظم و غضروف و عصب و وتر و رباط و عضل و شريان و وريد و لحم و شحم و غشاء و جلد و شَعر و ظفر باشند . و صاحب « كامل » « 2 » ، عضل را ترك نموده ؛ براى آن كه آن را مركّب دانسته و مصنّف « قانونچه » سِمَن « 3 » را . و در بعضى نسخ « قانونچه » ، لحم نيز داخل نيست ؛ براى آن كه از اعضاء منويه نيستند . و « شيخ الرئيس » نيز در « قانون » ذكر نموده‌اند تا لحم ، و باقى را بيان نفرموده .

--> ( 1 ) . الف : ( ممر ) حذف شده . ( 2 ) . على بن عباس اهوازى ، كامل الصناعه ، مصر ، ج 1 ، ص 48 . ( 3 ) . ب : سمين .