رسته افادهء تحريك عين مىنمايد ؟ جواب : همان است كه در صدر ذكر يافت : كه اين قاعده ، كلّى نيست ؛ اكثرى است ؛ گاه بعضِ اعصاب نابته از مُقَدَّم دماغ نيز افادهء حركت مىنمايند . زوج سوم از آن هفت زوج : زوجى است كه منشأ انبات آن حدّ مشتركِ ميان مقدّم دماغ و مؤخّر آن - نزديك به قاعدهء دماغ - است و با زوج چهارم مختلط گشته ، با هم اندك پيش رفته ، منشعب به چهار شعبه گشته [ و ] منتشر به اعضاء شده [ است ] : شعبهء اوّل [ از زوج سوم ] بر آمده از مدخلِ عِرق سُباتى « 1 » و فرود آمده به جانب رَقَبه [ است و [ تا به حجاب سينه رسيده ، پس مشترك گشته در صفاق احشا - يعنى معده و امعاء - سواى حجاب مُوَرّب كه در آن جا نرفته [ است ] . شعبهء دوم : از ثُقبه‌هايى كه در استخوان صُدغ است بيرون آمده ، پس متّصل گشته بازوج پنجم ؛ چنان چه - ان شاء اللّه تعالى - بيان آن خواهد آمد . شعبهء سوم : از ثقبه [ اى ] برآمده كه برآمده است از آن زوج ثانى ؛ زيرا كه مراد از آن ، احساس و تحريك قُداّم وجه است . و آن شعبه منقسم به سه شاخ گشته : شاخ اوّل : به جانب « ماقِ اصغر » ميل كرده و در عضلِ صُدغَين و ماصِفَين « 2 » و حاجِبَين و جَفن و جَبهه منتشر گشته . شاخ دوم : نفوذ كرده در ثقبه‌هايى كه نزديك مُوق اكبر است - كه آن را « لحاظ » نامند - و به باطن انف رسيده و در طبقهء مستبطنهء انف متفرّق گشته . شاخ سوم از آن : فرود آمده در تجويف برنجى - كه در عظم وَجنَه واقع است - و از

--> ( 1 ) . الف و ب : ساقى . با توجه به متن القانون فى الطب ( سباتى ) صحيح است . ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت ، ج 1 ص 55 . ( 2 ) . ب : ( ماصفين ) حذف شده .