ملا محمد مهدى بن على نقى شريف

80

زاد المسافرين ( فارسى )

تا دوازده مثقال با عرق گاو زبان ميل نمايند ، نافع است . بالجمله ، شربت بادرنجبويه و معجون نجاح و مفرح ياقوتى - نسخهء آخر كه در نوع اول ضعف قلب مذكور شد - در اكثر امزجه و انواع ضعف قلب و دماغ نافع است . بدان كه ماء الجبن كه عبارت است از زردابى كه از شير بريده گيرند و جهت دفع مواد محرقه و امراض سوداويه و ترطيب اعضاء و تفتيح سده‌ها نافع است و ملا نفيس در شرح اسباب مىگويد : منافع ماء الجبن را ادويهء مسهلهء ديگر ندارند به چند جهت : يكى آنكه به سبب رقت قوام و لطافتى كه دارد به اعماق بدن و به عضوى كه مقصود است مىرسد و دفع موادى كه بايد بكند ، مىكند . دوم آنكه فضولى كه از او در بدن مىماند ، غذاى بدن مىشود و بر طبيعت بار نمىشود . سوم آنكه شير مركب است از سه جزء آب و چربى و پنير ، هرگاه پنير از او جدا شد ، باقى مىماند دو جزء ديگر كه يكى دهن است كه مواد را نرم مىكند و نضج مىدهد و مهياى دفع مىكند و ديگرى مائيت است كه به قوت مسهله دفع مىكند و اين دو خاصيت با هم در هيچ‌يك از مسهلات نمىباشد . لهذا در امراض سوداويه قلب و دماغ بعد از آنكه فى الجمله به نهجى كه مذكور شد ، به عمل آورند ، و اگر ماء الجبن بنوشند به دستورى كه مذكور خواهد شد ، بسى نافع و مكرر به تجربه رسيده است . طريق استعمال آن ؛ موافق آنچه ابن زكرياى رازى در فاخر بيان نموده است و معمول اكثر متأخرين است و فى الواقع بهترين دستورات است ، اين است كه بز سرخ صحيح المزاج را كه چهل روز يا اندكى بيشتر از زاييدن او گذشته باشد و او را تعليف به اسفناج يا كاهو يا خيار و گشنيز تر و برگ بزرقطونا و شاهتره