ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
72
زاد المسافرين ( فارسى )
پشت به عمل بايد آيد . و چون هريك از ذات الصدر و ذات العرض در وسط است و جانب مخالف و موافق ندارد ، فصد را در ابتدا از طرف راست و بعد از آن از طرف چپ بايد كرد . هرگاه بعد از روز بيستم در هريك از امراض مذكوره سرفه و آمدن خلط غليظ باقى باشد و تب نهايت تخفيف داشته باشد ، خصوصا در بلغمى از امراض مذكوره شربت زوفايى كه در سرفه مذكور شده با شيرهء تخم كدو و لعاب بهدانه از چهار مثقال تا هفت مثقال بدهند و اگر از سفوف سعالى كه در سرفه مذكور شد به قدر نيم مثقال با شربت زوفا ضم نمايند ، بهتر است . و اگر بعد از روز بيستم هنوز تب تخفيف نيافته باشد ، خصوصا در صفراوى ، و خلط چندان غليظ نباشد ، اكتفا به شيرهء تخم كدو و شيرهء تخم خيار ، از هريك ، سه مثقال ؛ و شربت بنفشه ، چهار مثقال با لعاب بهدانه و نيم مثقال از سفوف سعال مذكوره ميل نمايند تا تب ، نهايت تخفيف بيابد ، بعد از آن اگر محتاج به شربت زوفا باشد به نحوى كه مذكور شد ، بدهند . و بدان كه آنچه مذكور شد ، بسائط امراض مذكوره بود و مركب از دو و بيشتر آنها مىتواند شد ، مثل جمع ذات الصدر و ذات الجنب و غير ذلك از تراكيب . و هرگاه مجموع يا اكثر آنها جمع شوند و علامت اجتماع ، وجع اكثر با جميع مواضع مذكوره است ، علاجش بسيار مشكل است ؛ چنانچه اكثر اطبّا تصريح نمودهاند . بههرحال ، علاج مركب همان مفرد است با نهايت اهتمام و استعمال ضماد بر جميع مواضع كه وجع دارد .