ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
6
زاد المسافرين ( فارسى )
خلاصه آنكه كتاب را به خواهش شخصى به نام محمد اسماعيل كه كثير السفر مىباشد ترتيب داده تا در حفظ صحت و معالجه بعضى امراض كه بدون حضور طبيب تشخيص آن مقدور است از آن بهرهمند گردد . در فهارس نسخ خطى كتاب ديگرى به اين مؤلف نسبت داده نشده است و براى ايشان تأليف ديگرى نمىشناسيم . زاد المسافرين اين كتاب دارى دو مطلب مىباشد : مطلب اول : در تدبير مسافرين و قوانين حفظ صحّت ايشان و تدبير امورى كه مسافر را غالبا اتفاق مىافتد . مطلب دوم : در معالجه صنفى چند از بعضى امراض كه بدون مراجعت به طبيب معالجه توان نمود . و مورد استقبال بىنظير 3 قرن اخير بوده كه شاهد آن : 1 - استساخ صدها نسخهء خطى از اين كتاب . 2 - چاپهاى متعدد از كتاب در ايران و هند . 3 - پراكندگى نسخ خطى آن در سراسر دنيا مىباشد و كمتر كتابخانهاى در ايران است كه نسخهاى خطى از اين كتاب نداشته باشد . بطور مثال در كتابخانه حضرت آيت الله العظمى گلپايگانى 10 نسخه در كتابخانه آستان مقدس رضوى 11 نسخه و در فهرست الذريعة الى تصانيف الشيعه نسخههاى متعددى از آن را معرفى كرده است . اسباب و علل استقبال از كتاب 1 - سادگى درمانها و داروهاى تجويز شده براى بيماريهاى پيش پا افتاده كه سبب شده بدون نياز به طبيب كتاب قابل استفاده باشد . 2 - حجم كتاب كم بوده و سبب شده نسخهبردارى از آن آسان باشد . 3 - ضعف بينه علمى كشور و كم شدن اطباء حاذق در مناطق دور از مركز . روش ما در تصحيح كتاب متأسفانه نسخههاى مختلف اين كتاب بطور غير قابل تصورى در متن نگارش با همديگر تفاوت دارد كه گمان آن است كه تحريرهاى مكررّى از آن صورت گرفته است هر چند كه در مطالب و فصول يكسان مىباشد .