ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
58
زاد المسافرين ( فارسى )
زعفران در او بجوشانيده باشند ، غرغره كنند ؛ بعد از سه روز انجير را بجوشانند و اندك بوره را در او حل كنند و غرغره كنند . و از ادويهاى كه در خناقهاى بسيار صعب متّفق عليه اطبّاست خصوصا بلغمى به تجربه رسيده است ، سرگين سگ است . و طريق اخذ و استعمال آن اين است : سگى را سه روز سواى استخوان ، غذايى ندهند ، روز چهارم سرگين او را ضبط نموده ، خشك كنند و غرغره به آن كنند . و آلوده نمودن انگشت يا پر مرغى به آن و بر ورم ماليدن و از بيرون طلا كردن و با سكنجبين قليلى از آن مخلوط كردن و اندكاندك فروبردن ، تمامى اين شقوق را نافع است و بسى از خناقهاى صعب كه به چيزى ديگر دفع نشده به اين دفع شده . و در انواع خناق ، شكافتن شكم خروس و گرم از خارج ضماد كردن و فقير تجربه كردهام بسيار نافع بود . و شكافتن شكم وزغ است و ضماد كردن [ آن ] بسيار نافع است و به تجربه رسيده . زن يكى از اعاظم و ارباب دول را خناق دموى بسيار صعب عارض شد و بعد از فصد و غرغرههاى بسيار ، شبى راه نفس به حدى مسدود شد كه به هلاكت مقرون بود . از نصف شب تا صبح ، ده خروس را كشته و هريك نصف او را بر يك طرف گلو ضماد مىكردم تا صبح به مرتبهاى رسيد كه تنگى نفس هيچ نبود و نفس را به استراحت مىكشيد ؛ نهايت قادر بر چيز خوردن نبود ؛ بعد از غرغره با شير گاو و گل بنفشه و انجير در او جوشانيده با فلوس خيار شنبر ميل فرمود تا شب اندك انفتاحى شد و قليلى ماء الشعير فروبرد و باز به ساير تدابير علاجها كردم تا به شد . و بستن ريسمانى كه افعى را به او خفه كرده باشند بر گردن صاحب خناق مجرب است و نافع . در خناق بلغمى ، غرغره به مرّى و عسل نافع است و هم