ملا محمد مهدى بن على نقى شريف

54

زاد المسافرين ( فارسى )

مسهل نيست ؛ سماق را در گلاب خيسانيده ، مكرر مضمضه نمايند و پوست هليلهء زرد و مازو و فوفل هريك را نرم كوبيده ، نيم‌سوختهء توتياى هندى ، گل ارمنى ؛ اين مجموع را با آب كاسنى ، تر كرده يا آبى كه سماق را در او خيسانيده باشند ، مكرر دندان را بشويند و در شب ، در وقت خواب ، اين دواها را بپاشند : طباشير ، تخم گشنيز ، عدس ، كزمازج ، دم الاخوين ، گلنار ، فوفل ، تخم گل ، پوست بيخ درخت زرشك ، تخم خرفه ، گرد سماق ، گل سرخ ، كات هندى ، مرواريد سوخته و اگر نباشد ، بيخ مرجان سوخته و اگر مجموع اين ادويه يافت نشود ، بعضى از آن‌ها كافى است . و اگر به اين‌ها علاج نشود و گوشت بن دندان فاسد شده باشد : كندر ، زراوند مدحرج ، دم الاخوين ، كرسنه - كه به عربى حب البقر گويند و به فارسى گاودانه نامند - و ايرسا - كه بيخ بنفشهء چينى باشد - اين اجزاء را نرم كوبيده با سركه عنصل خمير نموده ، قرص‌ها ساخته در وقت حاجت به پاى دندان‌ها بپاشند . و طريق ساختن سركه عنصل اين است : پياز عنصل را با كارد چوبين ، ريزه كرده ، با نه برابر سركهء خوب در ظرفى كرده تا دو ماه اقلا چهل يوم در آفتاب گذارند ، پس صاف نموده استعمال نمايند . و اگر سركه عنصل به هم نرسد ، همان ادويه را به سركه بخيسانند با سركه‌اى كه زيرهء كرمانى در او خيسانيده باشند و هم‌چنين براى مضمضه كردن بهتر از همه چيز است . و اگر فساد به حد تأكل باشد اين سفوف را استعمال نمايند مجرب است : بيخ سوسن ، عاقرقرحا ، از هريك ، يك مثقال ؛ شبّ يمانى ، گلنار ، مازو ، گرد سماق از هريك ، دو مثقال ؛ نرم كوبيده به پاى دندان بپاشند . شخصى را گوشت بن دندان فاسد و متعفن شده بود و دندان‌ها سياه و باريك و ضعيف و اكثر