ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
51
زاد المسافرين ( فارسى )
سرد باشد ؛ خصوصا بعد از چيزى كه بسيار گرم باشد يا آنكه به عكس ، احتراز كند . چهارم : آنكه چيزهاى بسيار صلب را به دندان نشكند . پنجم : آنكه دندانها را هميشه پاك داشته باشد ؛ چنانكه بعد از خوردن چيزى ، به زودى بشويد و خلال كند . ششم : آنكه مكرر مسواك كند ؛ خصوصا بعد از خواب و در مسواك كردن مراعات كند كه به شدت نباشد كه دندان حركت كند يا بيخ دندان متألم شود و مبالغه در مسواك نكند به حدى كه آب دندان بر طرف شود ؛ بلكه هرروزه مسواك كند به طريقى كه چرك دندان پاك شود . و بهترين چوبها براى مسواك ، چوب اراك است . و اگر نمك تركى را سوزانيده با عسل ضم نموده و هر ماهى دو بار به دندان بمالند در حفظ صحت دندان و لثه بسيار نافع است . پس بدان كه اگر سبب درد دندان حرارت باشد ، علامتش علامت غلبهء خون و صفراست و ساير علامات غلبه حرارت ؛ چنانچه در انواع صداع مذكور شد و اينكه وجع به آب سرد گرفتن در دهان ساكت مىشود و آنكه غالبا با ورم بن دندان باشد و اگر ورم نباشد سرخى و شدت حرارت بن دندان باشد ، علاجش فصد قيفال است و حجامت ؛ بعد از آنها فصد چهار رگ و تبريد به مبردات دوائيه و غذائيه ؛ چنانچه در صداع مذكور شد . و اگر محتاج به مسهلى باشد ، مسهلى كه در صداع صفراوى مذكور شد مناسب است و سركه و گلاب را با هم ضم كرده در دهان نگاه دارد . و اگر وجع شديد باشد ، اندك كافور با سركه و گلاب ضم نمايند . و اگر وجع از اينها تسكين نيابد ، اندك افيون را نرم ساييده با روغن گل سرخ ضم نمايند و در دهان