ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
176
زاد المسافرين ( فارسى )
كافور در زير پستان چپ كه محل قلب است بمالند با آب خيار و كاهو و كاسنى و گشنيز هريك باشد بمالند و روغن تخم كدو و لعاب بزرقطونا و ماء الشعير و شير گاو بياشامند و از ميوهها خيار و هندوانه و از بقول ، كاهو ، خرفه ، اسفناج و كدو بدهند . و اگر آثار برودت سم از بىحسى اعضاء و سردى بدن و عرق سرد و خواب بسيار سنگين و سستى دست و پا ظاهر باشد ، سير و سداب بخورانند و حلتيت با سير و جندبيدستر پيش دماغ و زير پستان چپ بمالند و غذا نخوداب يا كباب گوشت كبوتر و مرغ با ادويه حاره بدهند و ادويهاى كه در علاج مطلق سموم گذشت بعد از اينها بدهند . و اگر درد امعاء و برآمدگى شكم و احتباس طبع به هم رسد ، حقنه نمايند به اين دستور : سنامكى ، دو مثقال ؛ بسفايج ، دو مثقال ؛ حلبه ، دو مثقال ؛ حلتيت ، نيم مثقال ؛ شير تازه ، به قدر پنجاه درهم ؛ روغن زيتون ، پنج مثقال ؛ و اگر نباشد ، بادام تلخ . و اگر غشى و عرق سرد و بيهوشى و ساير اعراض ناخوش به هم رسد ، مكرر گلاب بر صورت بريزند و دست و پاها را بمالند و معده را به قوت تمام بمالند و آنچه از ترياقات كه در ابتدا مذكور شد و ميسر مىشود در حلقش بريزند . و اگر اسهال و پيچش زياد باشد ، حقنه مناسب نيست . ترياقات مناسب را با دوغ تازه و آب سيب و آب به و آبغوره بدهند . و چون افيون از ادويه مشهوره است ، ذكر آن به خصوص مناسب است . بدان كه افيون و امثال آن ، مثل تاتوره و شوكران و بزر البنج موجب بىحسى اعضاء و خارش بدن و سرد شدن دست و پا و بىحس شدن سر و تاريكى چشم و گرفتگى گلو و سنگينى زبان و به گود