و همچنين شيشهء كوبيده . و از ضمادات منفجره اين ضماد مشهور است : خمير ترش و آهك آب نديده ، سرگين كبوتر ، زردهء تخم مرغ ، عسل و اگر از اينها منفجر شود نيشتر بزنند تا منفجر مىشود و بعد از انفجار و پاك شدن چرك آن ، اغلب آن است كه خود ملتئم شود و اگر خود ملتئم نشود ، گلنار ، مرمكى ، صبر سقوطرى ، زرد چوبه و مازو و اين اجزاء را مثل غبار ساييده بر او بپاشند و كسى را كه مكرر دمل عارض شده باشد ، بسيار به حمام رفتن رفع آن مىكنند . و اطراف دملى كه زالو انداخته باشند ، اكثر اين است كه ديگر دمل به هم نمىرسد و دمل كه در سفر به هم رسد بايد كه خوب محافظت نمايند كه از حركت سوارى و غيره ساييده مىشود و الا گاه باشد كه ناسور شود و امر مشكل شود . و طريق محافظت ، آن است كه كاغذى كه اطراف آن را سريش زده باشند بر روى دمل بچسبانند ، چنان‌چه اطراف كاغذ بر دور دمل چسبيده شود و وسط آن قبّه دمل را از ساييدن محافظت نمايند و چرك دمل را چنان پاك كند كه به اطراف ماليده نشود ؛ زيرا كه بيم آن است كه به هرجا رسد باز دمل به هم رسد . مداواى سموم چون سموم مشروبه و ملذوعه را انواع بسيار مىباشد و ذكر علاج آن‌ها مفصلا به طول مىانجامد ، به ذكر بعضى ادويه مشترك النفع و ذكر علاج بعضى از افراد مشهور آن‌ها پرداختيم . بدان كه با خود داشتن شاخ گاو كوهى و فادزهر معدنى هندى و قندهارى يا كرمانى بسيار خوش قماش و فادزهر حيوانى و نارجيل دريايى و جدوار