ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
169
زاد المسافرين ( فارسى )
خوانندگى و نواختن سازها به مقام طربانگيز باشد ، مثل شهناز و عشيران و نشابور و راست و پنجگاه . و بالجمله آنچه مريض را به آن رغبت باشد ، بايد كه مهيا شود و از آنچه كه متنفر باشد ، بايد از او دور باشد . اين است مجملى از علاج تب دق ، ليكن اگر اين تب با تبهاى ديگر خلطى جمع شده باشد ، بايد از معالجه هيچيك غافل نباشند . و علاج تب دقى را با احتياط تمام كنند و مسهل عنيف ندهند . و اگر با ورم يكى از احشاء جمع شده باشد ، ملاحظه جانب ورم بكنند و در نضج كوشند ؛ نهايت جرئت بر مسخنات زياد نكنند و ساير اعراضى كه اكثر اوقات با تب دق مىباشد ، مثل سرفه و اسهال و غير ذلك ، مراعات جانب آنها نيز لازم است . چنانچه اگر سرفه شديد باشد ، قرص خشخاش با شير الاغ بدهند و اگر با علامات غلبه نزله باشد ، چنانكه در نوع اول سرفه مذكور شد علاج به همان نوعى كه مذكور شد ، بكنند . و اگر با علامات ، غلبهء حرارت بر مزاج شش باشد و آن نيز در سرفه مذكور شد به همان نحو علاج كنند ، سواى اينكه تنقيه و فصد در تب دق مناسب نيست و راه علاج به نحوى است كه مذكور شد ، سواى تنقيه و فصد ، ساير تدابير را به عمل آورند . و اگر اسهال با دق باشد ، شير الاغ مناسب نيست ، به عوض آن ماء الشعير بايد داد . و غالبا اسهالى كه با دقّ باشد صفراوى است اگر با شدت زحير باشد ، سفوف الطين به دستورى كه در زحير مذكور شد ، به همان تفصيل بدهند و بعد از سكون شدت پيچش ، سفوف حبّ الرمان به نحوى كه در زحير مذكور شد بدهند و قرص طباشير قابض با شيرهء تخم خرفه بو داده و ربّ به شيرين با شربت مورد بسى نافع و مجرب است . و شربت مورد هرگاه سرفه و اسهال با هم باشند بسى نافع است و حبّ طباشير كافورى به عوض قرص كافور با اسهال مناسب است .