ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
163
زاد المسافرين ( فارسى )
اما علامت تب وبائى بعد از حدوث و با و عموم اين تب در اكثر مردم اين است كه تب در ظاهر بسيار ملايم است و در باطن نهايت حدت مىدارد و قلق و اضطراب عظيم مىباشد . و نفس كشيدن در نهايت اضطراب مىباشد و گاه باشد كه با تنگى نفس نيز مىباشد و بدبو باشد و بسا باشد كه عرق هم بدبو مىباشد و بول بدبو و بد رنگ باشد و گاه باشد كه سبز يا سياه شود و عطش و خشكى زبان و غثيان و قى صفراوى يا سوداوى از علامات اين تب است و اكثر بيهوشى نيز عارض مىشود . علاجش : اولا تعديل هوا به بخورات و بوييدن مشمومات كه سابقا در تحرير ادويهها مذكور شد و كافور و صندل و گلاب مكرر بر سينه بمالند و آب سرد بسيار بنوشند و فصد باسليق بكنند و از ربوب فواكه بارده ، مثل آبغوره و آبليمو و ربّ ترنج و آب انار از هريك باشد ، ميل نمايند مناسب است . و اگر در روز پنجم ، مسهلى كه در محرقه مذكور شد ميل نمايند مناسب است . و اگر در روز هشتم ، تكرار مسهل نمايند اولى است و قرص كافور در اين تب بعد از روز پنجم بدهند و فادزهر معدنى و مرواريد و گل داغستانى و طباشير از هريك ، نيم مثقال با آب سيب و آب انار ميخوش بسيار نافع است و غذا آش سماق و آش غوره و آش انار هريك كه باشد قبل از روز هفتم بدهند و بعد از روز هفتم با حيوانى بدهند . خلاصهء اسباب و علامات معالجات تبهاى خلطى به اين نحو كه مذكور شد ، هرگاه مجموع اينها را در نظر داشته باشند و به نظر دقيق ملاحظه نمايند ، البتّه از عهده معالجه برمىآيند ؛ زيرا كه خلاصه معالجات به چهار طريق به عدد اخلاط اربعه مىشود ، بلكه به دو طريق : يكى حار و ديگرى بارد و به جهت آنكه در معالجات تبهاى دموى و صفراوى و سوداوى ، فصد چندان