مفاصل و نقرس و عرق النسا وجع مفاصل دردى است با ورم و گاهى بدون ورم كه حادث مىشود در مفاصل اعضاء ، اگر مختص انگشتان ، خاصه انگشت ابهام باشد آن را نقرس مىگويند و اگر در مفاصل ران باشد و كشيده باشد تا زانو از طرف پشت آن را عرق النسا گويند . سبب هريك از اينها ريختن ماده است از مواد بدن به اين اعضاء . اگر آن ماده خون باشد ، علامتش سرخى محل و شدت وجع و ورم است و ساير علامات غلبهء خون چنان‌چه در صداع دموى مذكور شد . علاج : ابتدا فصد باسليق از طرف مخالف است اگر وجع در دست باشد و اگر در پا باشد ، فصد باسليق از جانب وجع . و اگر محتاج به تكرار شوند ، فصد صافن از طرف وجع بكنند . بر هر تقدير ، خوردن منضجى از عنب الثعلب ، گاو زبان ، بيخ كاسنى ، شاهتره از هريك ، دو مثقال ؛ عناب و سپستان از هريك ، ده دانه ؛ ترنجبين ، ده مثقال ؛ در روز سوم همين منضج را به اضافهء سورنجان ، سه مثقال ؛ مويز منقى ، بيست دانه ؛ تمر هندى ، دو مثقال ؛ پوست هليله زرد نيمكوب ، چهار مثقال ؛ فلوس خيار شنبر ، ده مثقال ؛ روغن بادام ، يك مثقال ؛ بنوشند . و اگر در شب مسهل اطريفل صغير را سه مثقال با يك مثقال سورنجان كوبيده بخورند ، بهتر است . و اگر از يك مسهل رفع علت نشود مكرر نمايند . و گاه باشد كه احتياج به تكرار فصد نيز نشود . غذا ترك حيوانى نموده ، شورباى برنج با شيرهء بادام و طرف شام پهتى ماش با چلو ؛ خصوصا هرگاه وجع شديد باشد و با تب و ورم و اگر اينها نباشند گوشت نازكى مىتوان خورد و در ابتدا صندل سرخ و سورنجان و گلاب طلا نمايند با بزرقطونا و با سركه برهم زنند و ضماد نمايند يا عدس و پوست