ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
103
زاد المسافرين ( فارسى )
دو مثقال . و در ساير انواع زحير كه مذكور شد بعد از چند روز مسهل به اين نهج كه در اين نوع مذكور شد علاج كنند و آنچه بعد از اين ورق از معالجه اسهال مذكور مىشود و بعد از مسهلات مذكوره و زحير هم نافع است . سفوف ديگر مسمّا به سفوف لؤلؤئى كه بعد از معالجات مذكوره در اسهالات نافع و مجرب است ؛ خون را بر طرف و طبيعت را متين مىكند و در اسهال صفراوى نظير ندارد . و صفت آن [ سفوف لؤلؤئى ] اين است : مرواريد ناسفته ، چهار مثقال ؛ بسد سوخته ، گلنار ، طباشير ، خرنوب ، گل ارمنى ، گل قبرسى ، تخم گل ، صندل سفيد ، بارتنگ بو داده ، تخم حماض بو داده ، تخم خرفه بو داده ، مورد ، آرد كنار ، آرد سنجد ، زرشك منقّى ، گشنيز خشك بو داده ، صمغ عربى بو داده ، جو مقشر بو داده ، طراثيث ، بزرقطونا بو داده از هريك ، سه مثقال ؛ كهربا ، گل داغستان ، مصطكى ، اقاقيا از هريك ، دو مثقال ؛ انار دانه ، پنج مثقال ؛ مجموع اجزاء را سواى بزرقطونا و بارتنگ نرم صلايه كرده ، سفوف سازند . قدر شربت از نيم مثقال تا دو مثقال با ربّ به ، دو مثقال ؛ شيرهء تخم خرفه بو داده دو مثقال . اگر سبب آن احتباس ثفل يابسى در امعاء بوده باشد ؛ يعنى سده از اثفال در امعاء حادث شده باشد ، طبيعت كه متوجه دفع آن شده اين حركت كرده باشد ، علامتش سنگينى شكم و زور و پيچش دائمى و بدون آمدن اثفال يابسه يا پيچش بعضى اوقات . و فرق واضح و ظاهر ميان اين نوع و ساير انواع به اين نحو مىشود كه هستهء فلوس يا سماق را چند دانه فروبرند ، اگر به زودى دفع شد ، اين نوع نيست و اگر دفع نشد يا بعد از چند دفعه اجابت دفع شد ، اين نوع است . عنب الثعلب ، ريشه خطمى را جوشانيده به اضافهء بارهنگ و روغن بادام بنوشند و اگر محتاج به مسهل شود به نوعى كه در نوع اول مذكور شد ، مسهل