و جز آن . و مطبوخ هليله مفيد است . و طبيخ زوفا با يك مثقال دواء الكركم بدين مرض مخصوص است . و بهترين غذا اينجا گوشت دراج و تيهو است كه با نخود و زيره و شبت و دارچينى و خولنجان پخته باشند . و فلاسفه و اطريفل در اين علت مناسب است . و بايد كه در دفع ماده مبالغه نكنند تا به ذبول نانجامد . و اگر اسهال مفرط بود ، تخم سپندان كه به تازى حرف گويند و تخم ريحان و صمغ عربى هريك سه درم بريان كرده و به گلاب تر كرده دهند . قسم سوّم : آنكه سوء مزاج خشك بود علامت خشكى جگر ، نحافت بدن است و خشكى دهن و زبان و تشنگى و صلابت نبض و قلت خون و كمى براز ؛ پس اگر با مادهء سودا بود ، ترس و اندوه و فكر فاسد نيز پيدا بود . علاج : در ساذج ، ترطيب كفايت كند . و در مادى ، تنقيه به مطبوخ افتيمون يا حبّ افتيمون يا به ماء الجبن و مانند آن ضرورى باشد . و بهر ترطيب ، شيرهء تخم خرفه با شراب نيلوفر و شراب خشخاش بنوشند . و از روغن بنفشه و كدو و بادام و موم و آب كاسنى و آب خرفه قيروطى سازند ؛ چنانچه معهود است و بالاى جگر طلا نمايند و جهت غذا ، مغز سر حلوان و باقلاء مقشر و كشك شعير مقشر و اسفناج و برگ خطمى و كاهو اختيار كنند . و به جاى روغن ، روغن بادام به كار برند . و كدو با گوشت بزغاله مفيد است . و ماهى تازه سودمند . و اگر هر بامداد از شيرهء سبوس و نبات و روغن بادام حريره سازند و بنوشند صواب باشد ؛ امّا بايد كه در ترطيب افراط نكنند تا به سوء القنيه و استسقا نه انجامد . قسم چهارم : آنكه سوء مزاج رطب بود علامت ترى جگر ، تهبّج وجه و اجفان است و ترهّل گوشت شراسيف و بسيارى خواب و لعاب و كندى حواس و سپيدى قاروره و سوء هضم و رطوبت زبان و نرمى طبع و تشنگى نبودن و به اغذيهء ناشفه منتفع گشتن . علاج : بهر تجفيف ، هر روز از باديان و تخم كرفس و اصل السّوس و گلقند ، جلّابى