آب او بگيرند . و آب مذكور از آب كشك جو بهتر است ؛ جهت آنكه سويق را كه در آب مىپزند ، غرويت و لعابيه بيش مىبرآيد . [ 1077 ] دوم : آنكه بر سطح برونى روده يعنى بر خارج او بثور پديد آيد . و علامت او آن است كه دغدغه و لذع در احشا پيدا بود و طعام غير منهضم برآيد و وجع مختلف باشد : گاهى فوق ناف و گاهى زير ناف و گاهى در پهلوها . و فرق در اين قسم و در آنكه بثور در داخل روده بود ، آن است كه در اينجا صديد با طعام برآيد ؛ جهت پاك بودن سطح داخلى روده از بثور . و ايضا اختلاف وجع ، لازمهء اين قسم است . علاج : رگ زنند و براى تسكين حرارت ، شيرهء كاسنى و خرفه با آب بهى و آب لف الكرم [ يعنى شاخه‌هاى تاك ] طباشير آميخته بنوشانند . و مزوّرات كه به آب غوره ترش ساخته باشند بخورانند . و طحلب و تراشهء كدو و آب برگ بيد و برگ اسبغول و برگ لسان الحمل و حى العالم و آرد جو بر احشا ضماد نمايند . و جايگاه سرد مسكن سازند . [ 1078 ] سوّم : آنكه رطوبت فاسدهء نمسه در روده جمع شود و سطح داخلى آن را اندوده سازد ؛ پس هرگاه طعام در روده آيد ، به واسطه ملاست سطح دير نپايد و زود بر آيد . و علامت او ، برآمدن رطوبات مذكوره است با طعام غير منهضم و قلت لبث طعام در امعاء و حال معده نيك بودن اگر معده سالم بود . و اگر معده نيز به رطوبات فاسده اندوده گردد ، هضم معده نيز تباه باشد ؛ چنان‌چه در امراض معده ذكر يافته . و بايد دانست كه اين اسهال از ضعف ماسكه و هاضمه بيشتر افتد . علاج : جهت تنقيهء رطوبات ، قىء كنند و مسهل منشّف ، چون ايارج فيقرا و حبّ صبر خورند . و اگر از تنقيه مطلب تمام حاصل نشود ، براى نشف باقى رطوبت ، سفوف حبّ الرمان و قرص جلنار به كار برند . و آنچه در اسهال معدى رطوبى گفته شده است ، علاج اين است . و گرسنگى و تشنگى نفع كلى دارد . و باقلى در سركه جوشانيده اگر بنوشند ، شكم ببندد . و هرچه مقطع باشد ، مفيد است . و اين طلا سود دارد : سعد ، سنبل و تخم كرفس ، هر يك چهار درم ؛ زعفران و مصطكى ، هريك يك درم به گلاب بسايند و طلا نمايند . و نيكوترين غذا ، گوشت طيور است ؛ خاصه كباب كه با مصالح موافق ساخته باشند امّا اگر تب بود گوشت ندهند . [ 1079 ] چهارم ، آنكه سوء مزاج رطب ساده به امعا افتد و بدان سبب جرم او سست گردد