مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
1358
طب اكبرى ( فارسى )
جوش خفيف داده و صاف كرده و بيخ را افشرده و يك و نيم رطل عسل بر آن افزوده و به آتش نرم بپزند تا اندكى غليظ شود و سپس ادويه را كوفته و بيخته و با آن بياميزند . مقدار مصرف اين دارو ، يك درم با اشربهء موافقه مىباشد . معجون تربد : چند نوع است : نوعى كه قولنج را بگشايد و بلغم را دفع كند و درد پشت را زايل كند : تربد مجوف مدبر و شكر سرخ ، هريك صد مثقال ؛ سقمونيا ، ده درم ؛ قاقلهء صغار و كبار ، زنجبيل ، دارچين ، قرفه ، نارمشك ، قرنفل ، مصطكى و فلفل ، هريك پنج درم با عسل صاف به قدر حاجت مخلوط كنند . مقدار مصرف اين دارو ، دو درم است . نوعى ديگر كه اسهال بلغم و صفرا كند : تربد ، بيست درم ؛ سقمونيا ، پنج درم ؛ لباب قرطم و شكر سليمانى ، هر يك ده درم ، كنجد مقشّر و مغز بادام ، هر يك سه درم ؛ زعفران ، دو دانگ با عسل به قدر حاجت مخلوط كنند . قدر مصرف اين دارو ، از پنج تا شش درم ناشتا با آب نيم گرم است . معجون حب الغار : سداب خشك ، پنج درم ؛ نانخواه ، زيرهء كرمانى ، كاشم ، شونيز ، صعتر ، كرويا ، فطر اساليون ، مغز بادام تلخ ، فلفل ، دار فلفل ، پونه ، حب الغار و جندبيدستر ، هريك دو درم ؛ جاوشير ، سه درم ؛ سكبينج ، چهار درم ؛ صمغها را در سكنجبين يا شيره حل كنند و ادويه را كوفته و بيخته و داخل آن كنند و همه را با عسل بسرشند . قدر مصرف اين دارو ، دو مثقال است . معجون خبث الحديد : در سرعت انزال . معجون خوزى : رجوع شود به ذيل « جوارش خوذى » . معجون خيارچنبر : در غب غير خالصه . معجون خيارشنبر : صد مثقال فلوس خيارشنبر را با صد مثقال عسل به قوام آرند و بيست مثقال از هريك از بنفشه و تربد و پانزده مثقال سقمونيا و دوازده مثقال ربّ السوس و دوازده مثقال ملح هندى و هفت مثقال و نيم انيسون و پنج مثقال از هريك از مصطكى و رازيانه را جمع كرده و همگى را با سى مثقال روغن بادام چرب كنند و چون جوشيد ، فلوس باعث غلظت و ضعف عمل او مىشود و بايد پس از قوام آنها را با عسل بسرشند .