مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

1288

طب اكبرى ( فارسى )

علاج : به آب ترب يا به طبيخ تخم او ، بوره يا نمك هندى آميزند و بدهند تا قىء آرد و نمك به سكنجبين همين عمل دارد . و بعد [ از ] قى ، آبكامه يا خاكستر چوب انگور يا انجير به آب گرم و نمك و اندك سركه و ترياق اربعه و سنجرنيا و فلافلى و كمّونى به آب سداب هرچه به هم رسد بدهند . و صندل و گلاب بر معده ضماد نمايند . و جدوار و حقنهء حادّ نفع دارد . [ 1751 ] قسم سوّم : در حيوانيات [ 1752 ] ذراريح : گرم و تيز است . و خوردن او سوزش دهان و مثانه و مغص و درد شديد و حرقت بول و ورم قضيب و تب و اختلاط عقل و غشى آرد . علاج : به آب گرم و روغن كنجد يا به طبيخ انجير و شبت و بوره چند نوبت فرمايند و به جهت مثانه ، فصد باسليق نمايند و شير تازه و لعاب‌ها نوشانند . و حقنه كه از آب جو ، حلبه و برنج و چربى مرغ و بط ساخته باشند استعمال نمايند و شورباى چرب خورانند و گفته‌اند كه روغن به خوردن و ماليدن ، فادزهر او است . و حبّ صنوبر صغار و كبار با مثلث نفع دارد . و انجير و بنفشه و روغن و مسكه و غيره و زردهء تخم‌مرغ مفيد است . و بايد كه روغن گل و سفيدهء تخم‌مرغ در احليل چكانند و آرد جو و عسل ضماد نمايند . [ 1753 ] وزغه و حربا : گوشت وزعه كه نوعى است از سالامندرا كشنده است . [ و ] اگر در شراب افتد و از هم جدا گردد ، خوردن او قىء و درد شديد در سر معده آرد . و گوشت حربا كه آفتاب‌پرست است نيز همين عمل دارد . و بيضهء آن اگر خورده شود بكشد . علاج : جهت وزغه ، آنچه به ذراريح به كار آيد به عمل آرند . و جهت حربا ، بايد كه كنجد و خرنوب و قند هر سه برابر بگيرند و به روغن گاو بدهند و شير تازه مفيد است و روغن ماليدن و به حمام رفتن سود دارد . و علاج بيضهء حربا آن است كه قىء كنند و روغن بر بدن مالند و نمك گرم بر سر گذارند و مسكه و جنطيانا خورانند . [ 1754 ] سالامندرا : خوردن او درد شديد معده و ورم شكم مثل استسقا و احتباس بول و ورم زبان و زوال عقل آرد و بعض مواضع بدن سياه و عفن گردد . علاج : به قىء و حقنه شكم [ را ] پاك كنند و ترياق افعى و مثروديطوس و علك البطم و راتيانج يا ميعه و عسل و حبّ صنوبر به روغن زيت نفع دارد . [ 1755 ] ضفادع : خوردن او ورم بدن و كمودت و زردى رنگ و غشى آرد و موى و دندان‌ها