[ 1612 ] فصل [ دوم ] : در كثرت عرق « 1 » او به حسب اسباب متنوع است : نوع اوّل : آنكه وقتى بدن ممتلى شود از مطعوم ، رطوبات را طبيعت به عرق دفع كند ؛ كما قال « بقراط » فى « الفصول » فى المقالة الرابعة منه : « العرق الكثير الذى يكون بعد النّوم من غير سبب بيّن يدلّ على أنّ صاحبه تحمّل على بدنه من الغذاء الكثير ممّا يحتمّل » « 2 » . نوع دوم : آنكه امتلاء متقادم كه حاصل شده باشد از اخلاط در بدن موجب كثرت عرق شود . و علامت او ، امتلاء اخلاط است و با وجود خلوّ معده و عدم كثرت أكل عرق آمدن . [ علاج نوع اول و دوم ] : آنجا كه مطعوم وقتى « 3 » سبب بود ، تقليل طعام فرمايند و گرسنگى و رياضت نفع دارد . و آنجا كه امتلاء متقادم اخلاط سبب بود ، تنقيهء خلط نمايند به حسب مراعات سبب و مزاج . نوع سوّم : آنكه ماسكه مسترخى و ضعيف شود و مسامّ بگشايد و قوت از هضم جيد عاجز آيد . و علامت او آن است كه در قوت فتور افتد و ضعف در بدن روز به روز ظاهر شود ؛ خاصه اگر ما يستفرغ بالعرق مواد صالح بود فقط . علاج : آنچه حبس عرق كند و مسام را بند سازد ، استعمال نمايند شربا و طلاء و غذاء . ذكر مشروبات : بگيرند برنج و سماق و گشنيز خشك و عدس و عناب و در آب تر كنند

--> ( 1 ) . معالجات واعظى : Hyper hydrosis . ( 2 ) . ترجمه : « عرق كردن زياد بعد از خواب اگر سبب روشنى نداشته باشد دلالت مىكند بر اينكه صاحبش بيشتر از نياز بدنش غذا خورده » . م . ( 3 ) . در نسخه‌ها چنين ضبط شده بود اما در « شرح الأسباب و العلامات » ، مطعوم رقيق را موجب كثرت عرق دانسته و صحيح هم همين است ؛ چون طبيعت وقتى در غذاى رقيق تصرف كند ، آن را سيلان مىدهد . م .