مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
1213
طب اكبرى ( فارسى )
[ 1606 ] فصل [ نهم ] : در طلقيه وى ، مرضى است كه ناخن همچون طلق يعنى ابرك [ كه نوعى سنگ است كه وقتى بكوبند ، لايهلايه جدا شود ] سپيد و براق و سهل الانكسار گردد . و سبب او ، قلّت خون و تحجر رطوبات است . علاج : براى تلطيف و تقطيع رطوبات ، ماء الاصول و گلقند و سكنجبين دهند [ با ] روغن بادام شيرين يار [ يعنى مخلوط ] كرده . و بعد [ از ] ظهور نضج ، به مطبوخ افتيمون تنقيه نمايند و زوفاء رطب و حبّ محلب و بادام شيرين و پيه تازهء بز ضماد سازند و از اغذيه هرچه مرطّب بود سود دارد . [ 1607 ] فصل دهم : در موت الدم تحت الظفر يعنى مردن خون زير ناخن . و سبب او ، گشاده شدن شعبهء رگى است زير ناخن به واسطهء وقوع ضربه بر ناخن يا به سببى ديگر . علاج : آرد و زفت با سرطان نهرى پخته و به زرنيخ سرخ كوفته با فطراساليون به ميفختج يار [ يعنى مخلوط ] كرده ضماد كنند و به مثلث هر روز چند دفعه بشويند . و گاه گاه تخم جرجير و سركه طلا كردن سود دارد . و امتصاص و مكيدن ناخن به دهن ساعة بعد ساعة به غايت مفيد است . و قال « شارح الاسباب » : « و مصّه فى كلّ يوم دفعات يزيل ذلك ؛ لأنّ المصّ يجذبه من العمق و ماء الفم ينضج و يليّن و يحلّل » « 1 » . [ 1608 ] انتباه : داخس كه نوعى است از امراض اصول ناخن ، در باب اورام گفته شد .
--> ( 1 ) . ترجمه : « مكيدن اين ناخن چند دفعه در روز آن حالت را از بين مىبرد چون [ از طرفى ] مكيدن با دهان خون مرده را از عمق به بيرون مىكشد [ و از طرف ديگر ] آب دهان ، داراى خاصيت تليين ، نضج و تحليل است . م .