[ 1581 ] فصل [ ششم ] : اندر شيب « 1 » يعنى سپيدى موى . و اين فصل مشتمل است به ادويه كه موى برآرد و زود سپيد شدن ندهد و آن را كه بىوقت سپيد شده باشد سياه سازد . و بايد دانست ما دام كه خون بدن چرب و غليظ و تيز و لزج است ، موى سياه مىباشد و هرگاه به مائيت مىگرايد ، سپيدى در موى روى مىنمايد ؛ پس اگر سبب مائيت خون ضعف حرارت غريزيه و ضعف طبيعت باشد چنان‌چه در سن ما فوق شباب ظهور مىكند از تدبير مبرّاست و ازالهء اين چنين شيب غير ممكن . و اگر سبب مائيت خون امرى حادث باشد چنان‌چه بعضى جوانان را پديد مىآيد ازالهء او توان كرد . و آنچه موى را زود سپيد شدن ندهد و اگر ناوقت سپيد شده باشد زايل سازد ، لزوم استفراغ خلط بلغم است خصوص به قىء و فصد و جماع كمتر كردن و از اغذيه هرچه خون را به مرار مايل سازد و غليظ گرداند و استيصال بلغم نمايند تناول نمودن ؛ چون قلايا كه درو خردل و فلفل و دارچينى باشد و ديگر مشويات و كواميخ مالحه و توابل حاره همين عمل دارد . و چرب داشتن موى به روغن كه درو افاويه حار قابض پخته باشند ، چون سنبل و فقاح اذخر و سليخه و قرنفل و عود و قصب الزريزه و امثال آن و خوردن ترياق و مثروديطوس و معجون بلادر و مربّاى هليله درين باب به غايت اثر دارد . و لبنيات و حموضات و فواكهات و استعمال گلاب و كافور و كثرت حمام و كثرت غمّ و همّ ، از مسرعات شيب است و احتراز ازينها طالب شباب را ضرورى [ است ] . صفت معجونى كه موى را زود سپيد شدن ندهد و ناوقت سپيد شده را زايل سازد : هليلهء سياه ، ده درم ؛ بليله ، كندر ذكر و طباشير ، از هريك پنج درم ؛ فلفل ، دو درم و نيم ؛ زنجبيل ، گل سرخ و وج ، از هريك درمى و نيم ؛ صندل سپيد و تخم كاسنى ، هريك سه درم ، همه را كوفته و بيخته ، به عسل هليلهء كابلى مربا بسرشند . شربتى سه درم .

--> ( 1 ) . معالجات واعظى : Canities .