[ 1030 ] نوع پنجم : در ضبط [ انواع ] استسقا كه از شركت افتد هرچند اين قسم تحت اسباب اصناف ثلثه مذكور است ، ليكن براى آسانى و اظهار بعضى معانى ، براسه نيز گفته آيد به نوع جدا : نوع [ اول ] : در استسقا كه از ضعف سپرز شود . علاج : به تنقيهء سودا توجه كنند و سپرز را قوت دهند از آنچه كه در ضعف الطّحال مذكور است . نوع [ دوم ] : در استسقا كه از سردى شش بود . علامت او سرفهء خشك دايم است و ورم پاىها . علاج : شربت زوفا و گلقند دهند . نوع سوّم : در استسقا كه به مشاركت جگر از ماساريقا به سبب مرض او [ يعنى ماساريقا ، ايجاد ] شود . و علامت او نرمى طبيعت است و برآمدن فضول از روده‌ها . علاج : شربت بزورى و آب انار دهند و به تقويت جگر كوشند . نوع [ چهارم ] : در استسقاء كه به مشاركت گرده شود يا به مشاركت معده از جهت حرارت او . علامت و علاج آن : به حسب وى است . نوع [ پنجم ] : در استسقا كه به مشاركت رحم شود به سبب اختناق يا حبس شدن خون حيض . علامت و علاج او : از مبحث وى ظاهر شود و بالا نيز گفته شد . نوع [ ششم ] : در استسقا كه از بسيارى خون در بدن شود . و علامت او آن است كه خون بواسير بسته گردد و خون به فصد نگرفته باشند . علاج : خون [ را ] كم نمايند . و در اينجا ، شربت زرشك و ليمو و آب تمر هندى و آب انار مفيد است . نوع [ هفتم ] : در استسقا كه از جهت بسيارى برآمدن خون افتد . علاج : شربتى و غذايى كه خون افزايد تناول كنند ؛ چون شربت [ هاى خون‌افزا ] و زردهء تخم‌مرغ و گوشت . نوع [ هشتم ] : در استسقاء كه از جهت سوء مزاج كه در جميع بدن افتد پديد آيد . و