[ 1019 ] فايده : بهترين علاج در اين مرض ، رياضت است به طريق سفر ؛ خاصه كه بالمشى بود . در باب فصد ، احتياط واجب است تا ضرورت نشود زنهار مرتكب او نشوند و ضرورت كه از وى فصد توان كرد در اينجا ، آن است كه سبب مرض ، احتباس حيض و خون بواسير و مانند آن باشد و آثار امتلا ، چون سن و مزاج عليل و فصل بر آن گواهى دهد . و سزاوار آن است كه چون فصد ضرورى دانند ، نخستين مسهل خفيف دهند چون ايارج فيقرا و طبيخ افتيمون و افسنتين و بعده [ يعنى پس از آن ] اندك خون برآرند . و عند احتباس طمث اگر مدرات حيض دهند تا حيض بگشايد و به فصد حاجت نيايد ، صواب‌تر باشد و كذلك خون بواسير اگر از اضمدهء مخصوصه بگشايد ، اولىتر بود . بالجمله ، فصد به احتياط تمام توان كرد كه اخراج خون بىضرورت در اين علت ، مزيد سبب است و باعث ضعف مضاعف و موجب آفات . تنبيه : در اين مرض ، تنقيه به تفاريق كنند . و در مسهل ، ادويهء خوش‌بو چون عود و مصطكى و سنبل داخل نمايند جهت تقويت معده ؛ كه ملاك امر در اينجا تقويت معده است ؛ خاصه اگر در معده هم ضعف باشد . و هرگاه بدانند كه سوء القنيه مستحكم شد و به استسقا مىانجامد . شير شتر اعرابى دهند با بول بز ، دانگى و سكبينج تا دو دانگ تا نصف درم نيز گفته‌اند . و از ميوه ، انار مناسب است و سليخه و سنبل و دارچينى و بوره و زراوند مدحرج به گلاب سائيده و بر جگر طلا كردن ، مفيد . و روغن مصطكى و سوسن و شبت بر معده ماليدن ، سودمند .