سازند . و به طبيخ ادويهء خوش‌بو چون گل سرخ و اظفار الطيب و صعتر و سنبل و سك و سليخه رحم را حقنه كنند . نوع پنجم : آنكه خلط بلغمى يا صفراوى يا سوداوى بر رحم ريزد و منى و رحم را فاسد سازد . و علامت او ، برآمدن رطوبت سپيد است در بلغمى و زرد در صفراوى و سياه در سوداوى . و اين نوع اگر [ چه ] در انواع سابقه مذكور شد ، امّا به واسطه تنبيه به نوع مستقله نيز گفته مىآيد . علاج : تنقيهء خلط غالب كنند به مشروبات جهت تنقيه عام . و براى پاك شدن رحم ، حقنه كنند . و بعده [ يعنى پس از آن ] جهت قوت رحم تا ديگر قبول نكند ماده را ، از شيافات و ضمادات و حقنه‌جات هرچه خوش‌بو و قابض بود استعمال نمايند . نوع ششم : آنكه زن فربه شود به افراط و در بدن و رحم پيه زياده گردد . و علامت او آن است كه شكم بزرگ و بلند باشد از آنچه بايد و وقت حركت نفس‌تنگى كند و به اندك باد و غايط كه در شكم گرد آيد ايذا بايد و فرج تنگ باشد . و اگر حمل گيرد ، جنين چون كلان و برزگ شود فرود افتد جهت تنگى مكان . علاج : براى تهزيل و لاغر كردن فصد كنند . و مسهل به كار دارند . و غذا كمتر خورند . و بر تناول اطريفل صغير و كمونى و هرچه مجفف بود مداومت نمايند . و دواء اللّك كبير « 1 » در اين باب خاصيتى عجيب دارد . و خاصيّت اين دوا آن است كه سختى جگر و سپرز و معده را دور كند و استسقا و امعا را سود دهد و سدّه بگشايد و بول براند و بدن را زود لاغر بسيار كند و سنگ گرده و مثانه بريزاند . صفت دواء اللّك صغير كه منافع وى قريب به منافع كبير است : لك مغسول ، قسط تلخ ، فقاح اذخر ، ترمس ، حب الغار حلبه و فلفل ، از هريك ده درم ؛ راوند چينى ، پانزده

--> ( 1 ) . صفت دواء اللّك كبير : لك مغسول ، دوقو ، تخم كرفس كوهى ، زيرهء كرمانى و زنجبيل ، از هر يك هشت درم ؛ كمافيطوس و زوفاى يابس ، از هريك چهار درم و چهار دانگ ؛ جنطيانا و زراوند مدحرج ، از هريك يك درم ؛ صبر سقوطرى و سنبل از هريك دوازده درم ؛ فوّه ، پانزده درم ؛ حب بلسان ، سليخه ، مصطكى ، قصب الزريره ، اسارون و مقل ، از هريك شش درم ؛ كندر ، چهار درم ؛ دار فلفل و زراوند طويل ، از هريك سه درم و نيم ؛ ربّ السوس ، بيست و هشت درم ؛ راوند ، جعده و اذخر ، از هريك دو درم ؛ فلفل و قسط ، از هريك ده درم ؛ سيساليوس ، سه درم ، جمله [ را كه ] بيست و هشت دارو است كوفته و بيخته به عسل بسرشند شربتى يك مثقال .