دهد ، از اين تدبير باز مانند تا آنچه منجذب شده است به تحليل برود . قال « جالينوس » : عالج نجاشىّ غلاما ناقص الالية بهذا العلاج يوما فيوما فنمت إليته فى زمان يسير » « 1 » و ديگر تراكيب در اين باب بسيار است اما در اينجا به همين قدر كه بهتر از كلّ است بسند نموديم . [ 1199 ] قسم دوم : در تدبير كيفيت جماع و اوقات آن اين قسم ، مشتمل است بر چند فوايد : [ 1200 ] فايدهء [ اول ] : بهترين اوقات براى جماع آن است كه طعام از معده گذشته باشد و هضم اوّل و ثانى تمام شده . و از آنكه هضم هر شخصى و هضم هر غذايى يكسان نيست ، [ براى آن ] وقتى معين نتوان كرد ؛ ليكن به تقريب گفته مىآيد كه : معتدل العضم را بايد كه بعد از غذا تا هفت ساعت نگذرد جماع نكند ؛ مثلا اگر عادت طعام خوردن وقت نماز پيشين باشد ، بعد از نماز عشا استعمال به اين كار او را اولىتر بود . « بوعلى » گويد كه التفات نبايد كرد بر قول گروهى كه وقت جماع را بعد [ از ] تمامى همه هضم‌ها قرار داده‌اند ؛ زيرا كه اين ، وقت جوع باشد . و بعضى محققان ذى تجربه برآنند كه نيكوترين وقت آن است كه طعام در معده هضم شده اما بتمامه از معده گذشته نباشد ؛ زيرا كه جماع بر خلو معده به غايت مضر است و عليه انا [ يعنى همين را من قبول دارم ] . و سزاوار آن است كه بساط مباشرت گاهى منبسط گردانند كه شهوت ، صادق بود و اوعيه منى ممتلى و قوت‌هاى تن ، قوى و سالم و آلت ، انتشار تمام پذيرفته بىحدوث باعثى مثل خيال و روئيت و ملاعبه و لمس و امثال اين‌ها . و بايد كه در اين كار وقتى شروع كنند كه هوا معتدل بود . [ 1201 ] فايدهء [ دوم ] : بهترين اشكال در جماع ، آن است كه زن بر بستر نرم به پشت باز خفته باشد و مرد بالاى او بود و سرين او برداشته چندان‌كه تواند و سر او بر بالش بلند نباشد تا هم نطفه به جايگاه خود رسد و هم لذت بيشتر بود . و بدين عمل ، اگرچه قضيب كوتاه باشد به رحم مىرسد . و ظاهر است كه تا سر آلت رحم را نرسد و آن را نكوبد ، عورت را

--> ( 1 ) . در نسخه‌ها ، به جاى كلمهء « الإلية » كلمهء « الآلة » وجود داشت اما صحيح و مطابق با نقل ساير اطباء همان است كه در متن ثبت كرده‌ايم . ترجمه « نجاشى » : كودكى را كه باسن‌هايش نقصان داشت به اين شيوه درمان كرد در زمانى كوتاه باسن‌هاى او رشد نمود . م .