[ 999 ] فصل [ ششم ] : در وجع الكبد « 1 » اين را چند سبب است : يكى ، سوء مزاج . دوم ، سدّه . سوّم ، نفخه . چهارم ، ورم . پنجم ، شق . ششم ، حصاة و رمل . هفتم ، شرقه . [ علامت و علاج ] : هر واحد را علامت و علاج در فصل وى مضبوط است بدانجا بنگرند . [ 1000 ] فصل [ هفتم ] : در شرقه وى آن است كه بر نهار يا بعد [ از ] رياضت قويه يا عند گرم شدن بدن از حرارت حركت و برآمدن از حمام [ كه ] آب به غايت سرد نوشيدن اتفاق افتد ، پس آن آب فى الفور به جگر رسد قبل از آنكه از حرارت معده گرم شود ؛ فيشرق الكبد به [ يعنى كبد از آب پر مىشود ] و يظهر معه وجع شديد . و اين مرض ، سريع الزوال است اگر زود تدارك كنند . و اگر طبيب غلط كند در علاجش ، مىانجامد به استسقا يا ورم جگر . و علامتش آن است كه بعد [ از ] شرب ماء بارد كه بعد [ از ] چيزهاى مذكور اتفاق افتاده باشد ، درد شديد كه بيرون از طاقت باشد بغتة [ يعنى ناگهانى ] پديد آيد . [ علاج ] : تدبيرش آن است كه همان وقت ، خرفه را در آب گرم‌تر كرده بر جگر گذارند و سنبل و مصطكى ضماد نمايند و به آب گرم تنطيل كنند و [ شيرهء كشمش ] به آب گرم نوشانند همان روز صحت يابد بعون اللّه تعالى .

--> ( 1 ) . قاموس القانون : Hepatalgia ; Pain in the liver .