مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
852
طب اكبرى ( فارسى )
علاج : قىء كنند و حقنهء حارّ به كار برند . و در طبيخ مرزنجوش و بابونه و نمام و برگ غار و مانند آن نشينند . و شربت بزورى گرم و مدرّات با ماء العسل و خيارشنبر بنوشند . و اگر بول بدشوارى آيد ، از تخم كرفس و مغز تخم خربزه و ربّ السوس و قند سفوف سازند و هر روز يك مثقال بخورند . و عقب او سكنجبين با جلاب بنفشه يا آب شير گرم [ يعنى نيم گرم ] بنوشند . و ادويه و روغنهاى محلّله در مجراى قضيب بچكانند . و مرغ بريان و كباب بزغاله و نخود غذا سازند . قسم سوّم : آنكه ورم صلب در مثانه ظاهر شود و اين ورم ، در ابتدا كمتر افتد و بيشتر ، عقب ورم گرم يا عقب ضربه و سقطه پديد آيد . و علامت او ، به دشوارى آمدن بول و براز است و تقدم اسباب موجبه . و باشد كه محسوس شود ورم عند العظم . علاج : از تخم خيارين و هليون و انيسون و پرسياوشان و فلوس خيارشنبر جلاب سازند . و روغن بادام آميخته بدهند . و بايد كه در ادرار مبالغه نكنند ؛ زيرا كه آنچه صافى است برون خواهد شد و ما بقى غليظتر خواهد گشت ؛ پس صواب آن است كه مع الادرار رعايت نضج و تليين لازم دانند ؛ مثلا آب كرنب و آب نخود نوشانند و به طبيخ بابونه و اكليل و تخم كتان و حلبه و خطمى و مغز خسك دانه و پرسياوشان آبزن فرمايند . و ايضا طبيخ مذكور تنطيل فرمايند و روغن غار و زنبق و پيهء ماكيان و پيهء بط برعانه بمالند و بابونه و تخم كتان و اشق و مقل با مغز ساق گاو و روغن قسط و زيت سرشته ضماد نمايند . و اگر مانعى نبود و تليينها در آماس راه يافته باشد به استعمال محلّله مليّنه ، فصد صافن يا باسليق سود دارد .