[ 1170 ] باب [ هيجدهم ] : اندر امراضى كه مخصوص به مثانه است و امراضى كه هم از گرده افتد و هم از مثانه [ 1171 ] مثانه ، كيسه‌ايست بلوطى شكل ؛ يعنى هر دو سر [ آن ] ، تيز و ميان [ آن ] ، فراخ . وى دو طبقه است : طبقهء باطينه ، عصبى است جهت احساس تيزى بول تا دافعه به حركت آيد . و طبقهء خارجيه ، صفاقى است جهت حفظ تا كه طبقهء باطنيه به سبب امتلا و ترنجيدگى پاريده نگردد . و مثانه را گردنى است به سوى قبل كه مجراى برآمدن بول است . و اين عنق مثانه در مردان سه خم دارد و در زنان ، يك خم . و از گرده به سوى مثانه دو رگ كه آن را « برانج » گويند فرود آمده است براى نازل شدن آب از گرده به مثانه و چنان نيست كه اين دو رگ به مجرد پيوستن به مثانه راست اندر وى گشاده باشد ؛ بلكه اين هر دو منفذ ميان هر دو طبقه گشاده است و تا درازى مثانه آمده است نزديك به منفذ مثانه كه مخرج آب است يكى شده اندر طبقه اندرونى گشاده است و آب از گرده در مثانه بدين طريق داخل مىشود . و منفعت مثانه ، جمع بول است و دفع او دفعة . اين باب مشتمل است بر چند فصل .