مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

820

طب اكبرى ( فارسى )

سماق و مرّ باريك ساخته بر مقعد پاشند ، پس اندر برند و تدهين روغن شفتالو لازم دارند بر مقعد . [ 1149 ] فصل [ هفتم ] : اندر قروح المقعد علاج : آنچه قوى التّجفيف باشد استعمال نمايند ؛ چون سرب سوختهء شسته و مرّ و اطراف درخت سماق و اطراف آس ، جمله باريك ساخته بر جراحت پاشند . و در اين مرض ، مرهم اسود سود دارد . [ 1150 ] تنبيه : اگر وجع به شدت بود ، لازم است كه جهت تخدير حس ، افيون ماليدن فرمايند . [ 1151 ] فصل [ هشتم ] : اندر حكّهء مقعد « 1 » اين ، چند نوع است : يكى ، آنكه كرم خرد در رودهء مستقيم افتد و بدان سبب ، خارش [ ايجاد ] شود . و باشد كه حبّ القرع سبب باشد . علامت و علاج : [ در ] ديدان گفته شد . دوم ، آنكه خون سوداوى حادّ لذّاع بر مقعد ريزد . و اين مقدمهء بواسير باشد . و علامت او ، سوزش مقعد است و احساس ثفل بر سر مقعد و آثار ديدان نابودن . علاج : فصد باسليق كنند يا ما بين الوركين حجامت نمايند . و جهت اسهال ، مطبوخ افتيمون دهند و به اصلاح غذا كوشند به استعمال ادويه و اغذيه كه بارد رطب و تفه باشد . و مقل در روغن دانهء زردآلو حل كرده ماليدن بر مقعد سود دارد . سوّم ، آنكه خلط مراريه يا بورقيه سبب خارش گردد . و علامت او برآمدن اخلاط مذكوره است در براز مع التزحّر .

--> ( 1 ) . قاموس القانون : Pruritis ani .