مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
مقدمه و فهرست 89
طب اكبرى ( فارسى )
[ 1653 ] فايده : زيت الانفاق ؛ روغن غورهء زيتون است . [ 1654 ] مقالهء نهم : در جراحت رگها و ذكر ادويهء حبسكنندهء خونريزى شريانى و غير آن . [ 1655 ] انتباه : اهميت سركه به عنوان قابضى نفوذكننده در قطع خونريزى از هر نقطهء بدن . [ 1656 ] مقالهء دهم : در جراحاتى كه استخوانريزه در آن باشد . [ 1657 ] فصل چهاردهم : فى نشوب النصل و الشوك و غيره ؛ يعنى فرورفتن خار و پيكان و غير آن در بدن . [ 1658 ] فصل پانزدهم : در قروح ؛ يعنى زخمهاى چركين . [ 1659 ] نوع اول : در قرحهء بسيطه ؛ يعنى زخمى كه منعى جهت بهبودى ندارد . [ 1660 ] نوع دوم : در قرحهء مركب ؛ يعنى زخمى كه عوارضى چون درد ، كبودى ، پر چركى و . . . با آن است . [ 1661 ] نوع سوم : در قرحهء عسر الاندمال ؛ يعنى زخمى كه دير خوب شود ؛ به سبب كم خونى بدن يا فاسد شدن گوشت آن يا سوء مزاج گرم يا خشك يا سفتى گوشت لبههاى زخم يا كنده شدن استخوان در عمق زخم يا تعفن زخم يا سستى گوشت محل يا اصابت زخم بر رگ بزرگ يا عدم تناسب مزاج دارو به قرحه يا امتلاى بدن . [ 1662 ] فايده : روش جراحى و درآوردن استخوان فاسد زخمها . [ 1663 ] نوع چهارم : در ناصور ؛ كه زخم منفجرشدهيى است كه كهنه شده . [ 1664 ] نوع پنجم : در قروح ساعيه ؛ يعنى زخمى كه دائما رطوبت از آن ترشح كند و در كنار هم نباشد و خشكريشه بزرگ نياورد . [ 1665 ] فايده : تعريف « تراب نحاس » . [ 1666 ] نوع ششم : در قروح متأكله ؛ يعنى زخمهايى كه گوشت را بخورد . [ 1667 ] نوع هفتم : در قروحى كه از خون سوختهء سوداوى كه طبيعت به پوست مىفرستد توليد شود . [ 1668 ] فصل شانزدهم : در سقطه ( افتادن از جايى ) و ضربه خوردن . [ 1669 ] اول : سقطه و ضربهء بدون عوارض . [ 1670 ] دوم : سقطه و ضربهء ايجادكنندهء ورم و تب گرم . [ 1671 ] فايده : اثر عجيب موميايى در شكستگى و از جا دررفتگى و تسكين درد ضربه و سقطه . [ 1672 ] سوم : سقطه و ضربه بر سر . [ 1673 ] چهارم : سقطه و ضربهء بر سينه كه موجب شكاف رگى در درون آن شود . [ 1674 ] پنجم : سقطه و ضربهيى كه بر معده افتد و رگى را در آن بشكافد . [ 1675 ] ششم : سقطه و ضربهيى كه بر جگر افتد .