مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
مقدمه و فهرست 83
طب اكبرى ( فارسى )
[ 1517 ] مقالهء بيست و نهم : در حكّه ؛ كه خارش بدن بدون بثورات است . [ 1518 ] فايده : دارويى براى حكهء قبل و دبر . [ 1519 ] تنبيه : درمان جرب ، حكه و شرى در اطفال . [ 1520 ] مقالهء سىام : در حصف ؛ كه بثور خرد پرخارش و با احساس خليدن چيزى در پوست است و از اخلاط گرم است . [ 1521 ] مقالهء سى و يكم : در قوبا ( كزيون ) ؛ كه خشونت پوستى با خارش و بىدرد و سرخ و يا سياه است . [ 1522 ] مقالهء سى و دوم : در بثور صغار بىنام ؛ كه از رطوبت رديّهء حار يا بارد متولد مىشود . [ 1523 ] مقالهء سى و سوم : بثور لبنى ؛ كه بثرهء سفيد بر پيشانى يا بينى است . [ 1524 ] مقالهء سى و چهارم : در بنات الليل ؛ كه بثور ريز با خارش است كه در شبهاى سرد بروز مىكند . [ 1525 ] مقالهء سى و پنجم : در ثآليل ؛ كه بثور بسيار سفت و گرد است . و از خلط غليظ خشك بلغمى يا سوداوى يا مركب از هر دو است كه طبيعت به پوست فرستاده است . [ 1526 ] نوعى از ثآليل به نام « عدسيه » يا « حنطيه » كه در چهره مىافتد . [ 1527 ] مقالهء سى و ششم : در بلخيه ؛ كه بثور همراه با زخم است كه داراى خشك ريشه و ترشح زرداب است و اطرافش خوردگى دارد . [ 1528 ] مقالهء سى و هفتم : در بطم ؛ كه بثرهء سياه در ساق است كه زرداب سياه از آن برمىآيد و از سوداى سوخته است . [ 1529 ] مقالهء سى و هشتم : در توته ؛ كه بثور زخمى عمقگونه و يا مقعد و فرج از خلط غليظ تيز است . [ 1530 ] مقالهء سى و نهم : در داخس ؛ كه ورم گرم در بيخ ناخن با درد شديد و ضربان از مادهء غليظ دموى است . [ 1531 ] مقالهء چهلم : در ابورسما ( ام الدم ) ؛ كه خونمردگى زير پوست را گويند . [ 1532 ] مقالهء چهل و يكم : در بثور كمياب . [ 1533 ] نوع اول : ذات الاصل ؛ كه بثور ريز و سفيد و سخت بيخ و با ترشح اندك از مادهء سوداوى است . [ 1534 ] نوع دوم : بثور ريز سخت سرخ بىدرد و قابل جابهجا كردن در زير پوست است . [ 1535 ] نوع سوم : شيلم : كه بثور سفت در چهره است و اطراف او سرخ مىشود . [ 1536 ] نوع چهارم : بثور الاصداغ ؛ كه دمل بزرگ شبيه به دمل كوچك بر شقيقههاست .