مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 79

طب اكبرى ( فارسى )

[ 1432 ] انتباه : در اين مرض اگر آماس در درون باشد ، بىدرمان است . [ 1433 ] نوع دوم : تب غشى حادث از صفرا ؛ يعنى صفرا رقيق‌تر شده و متعفن شود و تب آرد . [ 1434 ] فايده : تب غشيهء حادث از هم و غم و بىخوابى يا استفراغ كثير ، كم‌خطرتر است . [ 1435 ] فصل سوم : در تب دقيه ؛ كه حرارت غريبى در آن به اعضاى اصلى چون قلب مىآويزد و رطوبات اصلى را نابود كند . [ 1436 ] فايده : بحث مفصل از رطوبات سه‌گانهء بدن : رطوبت طلّيه ، بلّيه و اصلّيه و نحوهء افناى آنها در تب دقيه . [ 1437 ] نكته : تقسيم اعضاى متشابة الاجزاء به اصليه ( منويه ) و دمويه . [ 1438 ] اسباب سابقه يا باديهء تب دق . [ 1439 ] انتباه : فرق تب دق و ساير تب‌ها . [ 1440 ] تنبيه : علايم انتقال تب يوميه به تب دق . [ 1441 ] فايدهء اول : تدبير هوا ، مسكن و بستر در اين مرض . [ 1442 ] فايدهء دوم : در تدبير استحمام ، آبزن و تمريخ در اين مرض . [ 1443 ] انتباه : شرايط و نحوهء استفاده از حمام سونا در تب دق . [ 1444 ] فايدهء سوم : در تدبير شير و دوغ و شرايط شير و دوغ و نحوهء نوشانيدن آنها در اين مرض . [ 1445 ] انتباه : بدل شير در اين مرض در صورت خوف تعفن آن . [ 1446 ] انتباه : بدل دوغ در اين مرض در صورت خوف تعفن آن . [ 1447 ] فايدهء چهارم : در تدبير ادويه و اشربه در اين مرض . [ 1448 ] فايدهء پنجم : در تدبير غذاى اين مرض . [ 1449 ] انتباه : اهميت جلوگيرى از تليين طبع در اين مرض . [ 1450 ] تنبيه : در تب دق كه در مرتبهء اول است ، ترطيب و تبريد چندان لازم نيست مگر اينكه به ذبول انجامد . [ 1451 ] فايدهء ششم : در تدبير دق الهرم ( پيرى زودرس ) ؛ كه در اثر آب سرد بىوقت خوردن ، يا صعود بخارات و طوبات فاسده به دل و سرد كردن آن ، يا محلّلات حرارت غريزى ، يا استفراغات قويه و يا افراط در استعمال مبردات در امراض گرم مىباشد . [ 1452 ] فايده : در شناخت بحران . [ 1453 ] تعريف بحران . [ 1454 ] اقسام هشت‌گانهء بحران : جيد تام ، ردّى تام ، جيد ناقص ، ردّى ناقص ، تحليل ، ذبول ( ذوبان ) و انتقال .