مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 53

طب اكبرى ( فارسى )

[ 814 ] فايده : غذاى اينان ، بايد اغذيه‌يى باشد كه دودناك نشود ؛ چون معدهء آنها نارى است ؛ چون نان جو . [ 815 ] فايده : علاج صورتى كه ماده توسط معده متشرب شده است به صبر مغسول و بهتر از آن به ايارج فيقرا است . [ 816 ] سوم : سوء مزاج حارّ رطب با ماده . [ 817 ] چهارم : سوء مزاج حار يابس بدون ماده . [ 818 ] فايده : شير گاو ، سودمندترين مرطّب جهت مزاج انسانى است . [ 819 ] پنجم : سوء مزاج حار رطب بدون ماده . [ 820 ] ششم : سوء مزاج بارد ساده . [ 821 ] هفتم : سوء مزاج بارد يابس ساده . [ 822 ] هشتم : سوء مزاج بارد يابس سوداوى . [ 823 ] فايده : تنقيهء به قىء در اين قسم مفيد نيست مگر اينكه عادت باشد ؛ چون سودا متسفل و راسب است و با قىء خوب برنمىآيد . [ 824 ] نهم : سوء مزاج بارد رطب ساده . [ 825 ] دهم : سوء مزاج بارد رطب با مادهء بلغمى لزج . [ 826 ] يازدهم : سوء مزاج رطب ساده . [ 827 ] دوازدهم : سوء مزاج يابس ساده . [ 828 ] فصل دوم : در وجع المعده ؛ كه بر هفت قسم است . [ 829 ] اول : از سوء مزاج معده . [ 830 ] دوم : از آماس و قروح معده . [ 831 ] سوم : از تولد رياح غليظ در معده ؛ كه يا از اطعمه و اشربهء بادزاست و يا از قصور حرارت غريزى و يا از خلوّ معده از غذا و يا از امراض سوداوى . [ 832 ] فرق نفخ سوداوى و نفخ حاصل از طعام ترىافزا . [ 833 ] چهارم : از اغذيهء آزاردهنده به كميت يا كيفيت لاذعهء حاره . [ 834 ] پنجم : از ضعف معده . [ 835 ] ششم : از خلوّ معده از غذا كه با تناول آن ساكن شود . كه يا از تولد باد است ، يا غلبهء صفرا يا سودا در معده . [ 836 ] هفتم : از قوت حسّ فم معده . [ 837 ] انتباه : معده عضو مشارك است و لذا مرض آن به تمام بدن سرايت مىكند . [ 838 ] فصل سوم : در ضعف الهضم و سوء الهضم و تخمه ؛ كه چند سبب دارند . [ 839 ] اول و دوم : سوء مزاج ساده يا تولد يا انصباب اخلاط در معده .