[ 508 ] چهارم : مجراى بينى در اصل خلقت تنگ باشد . [ 509 ] پنجم : خلط غليظ لزج در سوراخ‌هاى مصفات چسبد . ذكر تشريح مصفات و فايدهء آن . [ 510 ] ششم : باد غليظ كه در مجراى بينى سدّه افكند . [ 511 ] هفتم : سوء مزاج در مقدم مغز افتد . [ 512 ] فصل دوم : در فساد شمّ ؛ يعنى انحراف بويايى كه بر سه قسم است : [ 513 ] اول : بويايى ، همهء بوها را به يك نحوه حس كند ؛ كه يا از سوء مزاج مقدم مغز است و يا از اجتماع خلط ردّى در مقدم مغز . [ 514 ] فايده : دلالت نوع بو بر نحوهء خلط . [ 515 ] دوم از يك چيز بوهاى مختلف حس شود . [ 516 ] سوم : شامه ، برخى بوها را حس كند و برخى بوها را خير ؛ كه يا تنها بوى خوش را حس مىكند و يا تنها بوى بد را . [ 517 ] فصل سوم : در بثور بينى . [ 518 ] فصل چهارم : در قروح بينى . [ 519 ] فصل پنجم : در رعاف ؛ كه يا از بحران است و يا از حدّت خون و يا از شدت امتلاى خون . [ 520 ] فايده : طريق بستن بازو و ران كه نقش اساسى در قطع رعاف دارند . [ 521 ] فايده : روش ايجاد رعاف در امراض دماغى . [ 522 ] فصل ششم : در بخر الانف ؛ يعنى بدى بوى بينى ؛ كه يا از بواسير متعفنهء يا قروح مزمنهء بينى است و يا از بخارات عفن سينه و معده و يا رطوبات عفنهء مغز . [ 523 ] فصل هفتم : در رضّ الانف ؛ يعنى كوفته شدن بينى . [ 524 ] فصل هشتم : در عطاس ؛ يعنى كثرت عطسه . [ 525 ] فايده : درمان كثرت عطسهء اطفال . [ 526 ] فصل نهم : در جفاف الانف ؛ يعنى خشكى بينى ؛ كه يا از حرارت شديد است و يا از رطوبت شديد و يا خلط لزج خيشوم . [ 527 ] فصل دهم : در حكة الانف ؛ يعنى خارش بينى ؛ كه يا از استنشاق هواى سرد ايجاد مىشود و يا از اسبابى چون نزله يا زكام حادّ يا بثور يا مقدمهء رعاف يا مقدمهء جدرى . [ 528 ] فصل يازدهم : در تدبير برآوردن چيزى كه به بينى اندر آيد و بماند . [ 529 ] باب پنجم : در امراض زبان و دهان . [ 530 ] تشريح دهان و زبان . [ 531 ] فصل اول : در ورم زبان . [ 532 ] فصل دوم : در بطلان ذوق و فساد آن ؛ كه يا حس نكردن مزه است يا تغيير ذائقه است به