مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
مقدمه و فهرست 14
طب اكبرى ( فارسى )
شراب يا سكنجبين يا ماء العسل مصرف شود » . دو توصيه به خوانندگان گرامى 1 . قبل از مطالعهء اين كتاب ، فهرست لغات و اصطلاحات را بهدقت مطالعه كنيد تا از جهتى در فهم بهتر رهگشاى شما باشد و هم با لغات اردو كه در كتاب به كار رفته آشنا شويد . به عنوان مثال لفظ « نهار » در اين كتاب مكرر به كار رفته و حال آنكه نه به معنى « غذاى ظهر » است و نه به معنى « روز » كه از معانى محاورهيى فارسى و عربى اين لفظ است بلكه به معنى « ناشتا » به عنوان لغتى اردو ، در اين كتاب به كار رفته است . 2 . قبل از هرگونه تصميم در ساخت و استعمال داروهاى اين كتاب ، فصل بيست و سوم از باب بيست و چهارم كتاب كه در شناخت و بررسى عوارض ادويهء سميه مىباشد را مطالعه كنيد و يا لااقل ليستى « 1 » از آنها را از فهرست به خاطر بسپاريد و به كمك كتب « قرابادين » كه در ابتدا يا انتهاى خود روش دفع عوارض سميهء بسيارى از اين ادويه ذكرشده ، آنها را اصلاح كنيد . و البته اين امر ، حد اقل توصيهء ما در هرگونه تصميم به درمان است و گرنه احاطه بر فنون مختلف طب سنتى و داشتن ذوق و قريحهء منضبط و سالم از لوازم انكارناپذير اين امر مهم است كه دستيازيدن به چنين كار خطيرى بدون اين صلاحيتها مذمت وجدانهاى بشرى و در نهايت مؤاخذهء سخت الهى در مواقف منزلگاه ابدى را در پى خواهد داشت . اميد است اين خدمت مورد رضايت حق تعالى و پسند خاطر ارباب دانش و بينش قرار گيرد . اين همه گفتيم ليك اندر بسيج * بىعنايات خدا هيچيم و هيچ هم دعا از تو ، اجابت هم ز تو * ايمنى از تو ، مهابت هم ز تو گر خطا گفتيم اصلاحش تو كن * مصلحى تو اى تو سلطان سخن كيميا دارى كه تبديلش كنى * گرچه جوى خون بود نيلش كنى پايان يافت در شب نيمهء شعبان سال 1422 ه . ق . سالروز تولد عصارهء خلقت و آرزوى بشريت و شكوه انسانيت حضرت مهدى منتظر - عجل اللّه تعالى فرجه الشريف - براى سلامتى و تعجيل در ظهور آن حضرت صلوات .
--> ( 1 ) . بقيهء اين ادويه كه نياز به اصلاح دارند و در كتب ادويه ، طريقه اصلاح آنها آمده است از اين قرار است : انذروت حب الملوك ، دند ( حب السلاطين ) ، تربد ، ماذريون ، تشميزج ، كمون ( زيره ) ، كبريت ، بول بز كوهى ، توتيا ، حسك ، شبرم ، بيخ شبيبى ، بيخ شوكران ، دبق ، لاجورد ، صبر ، موم ، چوب چينى ، عشبهء مغربيه .