بسيار باريك ساخته به عسل آميزند و بمالند . و بسيار باشد كه رب ثوث حامض كفايت كند ، خصوص دموى و صفراوى را . و شستن دهان به شراب عسل يا به ماء العسل و بعده مجفِّفات مذكوره به كار بستن زود اثر مىدهد . و هر گاه به تدبير قويتر حاجت افتد اين دواء به عمل آرند : عروق قشور رمان ، جلنار ، سماق هر واحد شش درم ، عفص چار درم ، شب يمانى سوخته دو درم ، جمله باريك ساخته بدارند و بپاشند . و بسيار باشد كه در قُلاع خفيف آرد جو بريان كه عبارت از پِست است حين خواب كردن بپاشند و بگذارند . و اگر آن را فرو برد بايد كه مكرر كنند سود دهد . و ترنجبين سوده به دستور جليل الاثر است . و باشد كه چون شب ترنجبين را بپاشند وقت صبح نفع ظاهر شود . و هر گاه از ادويه نفع پديد نيايد و قُلاع دموى بود حجامت كنند و زلو چسپانند و خون حسب حاجت بگيرند . لذع اللِّثَه بسيار باشد كه وقت بروز دندان به سبب توجه مادهء گرم يا در وقت ديگر به سبب انصباب بلغم مالح از دِماغ به دندان لذعى پديد آيد و درد كند . علاجش آن است كه به روغن و موم تكميد كنند . أورام اللِّثَه بايد دانست كه در وقت روئيدن دندان مقرر است كه در منبت آنها ورم پديد آيد و درد كند به واسطهء آن كه از نفوذ سنّ در آن محل تفرق اتصال مىافتد و بدان سبب حادث مىشود وجع و ضعف كه موجب‌اند مر قبول مواد را كه اسباب ورم است ، خصوص كه محل مذكور مجاورت دارد به دِماغ و دِماغ اطفال كثير الرطوبة مىباشد و از شأن او است دفع فضول به ناحيهء اين اعضا . از اينجا است كه در اين هنگام در ناحيهء لحيتين هم ورم بروز مىكند عند ازدياد در اكثر و تشنج نيز . بالجمله ، هر گاه ورم ظاهر شود ، بايد كه انگشت بر آن نهاده غمز كنند به رفق و تمريخ نمايند به دهنيات كه در انبات اسنان مذكور است . و به عسل كه مضروب بود به روغن بابونه يا به عسل كه ممزوج بود به عِلْك البُطم . و فائدهء تمريخ به اين اشيا حصول تليين و تحليل است . و ايضا تنطيل نمايند بر سر به طبيخ بابونه و شبت تا اعانت دهد بر تليين و تحليل مادهء اعضاى مجاوره . فائده غمز به رفق تحليل و تلطيف اين مواد مىكند ، به خلاف غمز عنيف و شديد كه بنا بر احداث وجع زياده مىكند ورم را . و قطعه ادويه رادعه بر اين اورام ننهند ، بهر آن كه مواد اورام مذكور از دفع دماغ مىباشد و عند استعمال رادع ، خوف است كه مادهء واجب الدفع در دماغ كه عضو رئيس است بماند ، يا باز پس رود از اين طريق به سوى آن و آفت قوى آرد . و ايضا معلوم است كه مواضع مذكور عصبىاند و اعصاب متضرر مىگردند به تبريد ، خصوص از بارد بالفعل . و ايضا شك نيست كه رادعات كثيف مىسازد لثه را ، پس مانع مىآيد از نفوذ سنّ در آن و ضرره ظاهر . و تدبير تسهيل انبات در فوائد كليهء اين مبحث گذشته است ، حسب حاجت به عمل آرند . ورم الحلق بايد دانست كه ما بين مرى و دهن بسيار باشد كه ورم عارض شود و چيزى فرو بردن