يا بادام و امثال آن . و هنگام ادهان ، اعصاب و عضلات را كه هر دو طرف مهره‌هاى پشت است تا گردن او چرب كرده به انگشت نر بمالند نرم نرم تا كوفت و ماندگى و گرفتگى كه به سبب بر افتاده ماندن در قماط يا در مهد حاصل آيد بر طرف شود . و بسيار ديده شد كه اطفال از شدت بكا قريب به غشى رسيده بودند و شير نمىخوردند و به هيچ حيله ساكت نمىشدند و چون اين تدبير كردند فورا به خواب رفتند و آرام يافتند . و عوام اين حال را رگ پشت گويند تسمية الشيء باسم المحل . و تلين شكم در اين حال به شياف مناسب است . و بايد كه طفل را چون سه روز از ولادت بگذرد در مهد نهند و به لحن خوش ترنّم كنند كه اطفال از صوت ملايم لذت و آرام تمام مىيابند و از غير ملايم نفرت تام . و حين جنبانيدن مهد ، جهت تنويم ، حركت عنيف نكنند تا كلال نيارد ، چه ، اين حركت رياضتى تمام است مر ايشان را ، خاصه عقب رضاع تحريك ارجوعه به عنف محضحض لبن است . و چه در مهد و چه در غير آن طفل را چنان خوابانند كه سر او بلند باشد تا از ورود فضلات بدنى مصئون بود سر وى . و هرگاه در گردن و پس گوش و كش ران و بغل به سبب خمها و شكنجها بدانند كه عفونت و زدودگى پديد مىآيد ، بايد كه برگ مورد سائيده و با گِل سرشوى ضم كرده در توخمها بپاشند تا جراحت نشود و اندر سرما گِل تنها كافى است . فائده در تدبير رضاع و كيفيت ارضاع و طريق صواب در اين آن است كه از وقت ولادت تا همان وقت كه هشت پاس مىشود شير نبايد داد ، تا طفل حركت و گريه كند و خود طلب صادق نمايد و معده و حلق او بجنبد ، وسعت گيرد و اگر تا اين مدت بازداشتن از شير ممكن نبود به سبب گريه و جز آن ، هر چند از وقت تولد بعيدتر بود بهتر باشد . و چون خواهند كه شير دهند ، نخست قدرى عسل بليسانند تا تنقيه جلاى معده نمايد و مهياى هضم شير سازد . و بايد كه قبل از رضاع اول بار كام طفل بردارند و آن چنان بود كه انگشت شهادت به شيرينى آلوده بر كام طفل نيكو بمالند آنگاه شير دهند . و به تجربه رسيده كه كام طفل را به هر چيزى كه بردارند در مدت عمر مضرت از آن نيابد ، يا كمتر يابد . و به عمل پيوسته كه بعض اطفال را به عقرب سوده و به نبات آميخته كام برداشتند آنها را كه عقرب نيش مىزد اثر نمىكرد . و بايد كه شير آن را ابتداء اندك دهند و به تدريج زياده كنند . و وقت شير دادن هر نوبت آن بود كه خود طلب كند و بگريد ، چه ، گريستن طفل قبل از رضاع سود دارد . تا يك هفته لازم آن كه در تمام روز زياده از دو بار تا سه بار شير ندهند و معده را مملو نسازند ، قطعاً كه ارضاع به شبع دفعةً باشد كه تمدد و نفخ و ديگر آفات آرد . و هر گاه چنين اتفاق افتد ، از شير باز دارند و به تنويم اعانت بر هضم كنند و چون سبكى در معده ظاهر شود و اثرى از امتلا نماند و شير بخواهد آن زمان توان داد . و وقت صبح چون مرضعه شير بدهد ، بايد كه اول ، دو سه بار شير خود را بدوشد ، بعده پستان در دهن طفل دهد ، خاصه اگر در شير عيبى بوده باشد . و تدبير اصلاح شير غير محمود به فائدهء جدا آيد . و بدانند كه بهترين شير در حق