مغاك‌ها مانند واقع است و اين مغاك‌ها را نقر الرحم گويند ، غشاى جنين به همين نقر مرتبط مىباشد و طمث از همين‌جا برمىآيد و غذاى بچه از همين موضع مىرسد . و طبقهء مزبوره در نسوان دو خانه دارد راستا و چپا ، گويا دو رحم است ، اما گردن هر دو واحد است . و در ديگر حيوانات خانه‌هاى رحم حسب عدد پستان باشد و همانقدر بچه مىآرد و از آن كه در انسان دو خانه دارد دو بچه به يك شكم اكثر مىشوند . و در بعض زنان مشهود شده كه به يك حمل سه بچه و تا چهار بچه تولد شده مىتواند شد ، كه رحم آنان نيز همان قدر خانه‌ها داشته باشد يا در يك خانه دو بچه تكوّن مىگرفته باشد ، بأمر الله القادر المتعال . و بدانند كه در باطن اين طبقه طوقى است مستدير ، عصبى ، در وسط اين طوق نتوى است اليه مانند و بر آن نتو زوائد واقع است مانند بواسير و حس رحم از همين عصب است . اما طبقهء ظاهرى همچون غلافى است كه از يك تجويف بيش ندارد و بر طبقهء باطنى محيط و مشتمل گشته . اما خصيهء نسا همچون خصيهء مرد است مگر آن كه از آنِ مرد بزرگ و گرد باشد و مائل به طول و هر دو را يك غشا است و از آنِ زن كوچك گرد و مائل به استدارت باشد و هر واحد غشا جدا دارند ليكن كيسه كه مجلل بر غشا است هر دو را واحد است . و اوعيهء منى همچنان كه در مردان از انثيين به قضيب آمده است در زنان نيز از انثيين به وساطت قاذف درون رحم مىدرآيد . بايد دانست كه دو رگ معوج مستقيم الجوف از بيضتين به جانب خاصرتين رفته و به سوى حالبين رسيده‌اند و هر دو طرف اينها به اربطين مرتبط گشته باز درون فم رحم رسيده‌اند و آن طرف كه به رحم پيوسته مسمى است به قاذف الرحم ، يعنى اندازهء منى در رحم يك قاذف يمنى است و ديگر يسرى و منفذ اوعيهء ايشان تنگ است لهذا ايشان را انزال به يك دفع نمىشود بل به دفعات مىشود از آن است كه از تكرار جماع ضعيف نمىگردند به خلاف مردان . و بر كناره فم رحم دو فزونى است پست و پهن از راست و چپ نهاده آن را قرنى الرحم خوانند وقت مباشرت نرنجيده مىشوند و فم رحم بدان سبب به استقبال بيشتر مىگرايد دهن باز كرده . تنبيه [ در مقدار طول عنق رحم ] آنچه در مقدار طول عنق رحم گفته شده اكثريه است و گرنه از آن هم كم و زياده مىباشد و ايضا كثرت جماع مطوِّل آن مىگردد . و رحم به رباطات قويه مربوط است به صلب و ناحيه سره و مثانه و به عظم عريض . و عنق رحم در بعض زنان مائل به يسار مىباشد و در بعضى به يمين . چون غرض از خلقت رحم تولد جنين است كيفيت تولد آن بيان كردن لازم آمد . [ كيفيت تولد جنين ] كيفيت تولد جنين چنين است : بدان كه هرگاه در رحم صحيح و نقى منى مرد و زن كه صلاحيت تكوّن داشته باشند با هم آميخته قرار يابند و از واردات خارجى و موجبات بدنى و نفسانى كه باعث بر انزلاق منى باشد به وقوع نيايد بأمر الله الخالق از قوت عاقده كه در منى مرد است و از قوت منعقده كه در منى زن است و در تشريح انثيين در مبحث منى مفصل گفته آمده‌ايم با اختلاف كه ما بين اطبا و حكما است غليانى در آن منى ممتزج پديد مىآيد و چهار نقطه مانند حباب نمود مىكند : يكى در محل دل ، دوم در محل دِماغ ، سوم در محل جگر ،