محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

64

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

آب را بعد از رسيدن او اضافه نموده ، مايع گردانند و هر چند مبالغه در كوبيدن كنند بهتر است و اگر يك مثقال زعفران را صاف نموده ، در آخر اضافه كنند رنگين شود . نوع ديگر : كه در يك روز ساخته مىشود و بسيار رنگين آيد : دودهء كندر مربَّى ، عمل چربى گرفتن ، يك جزء با چهار جزء صمغ عربى بكوبند ، زاج سياه يك جزء و مازو دو جزء و افتيمون و نيل ، نيم جزء ، جوشانيده و صاف نمايند و او را مايع سازند و هر مدادى كه كمرنگ باشد ، زعفران و نيلِ مخلوط اضافه نموده ، و به قدر عشر و كمتر از آن بسيار رنگين مىسازد . نوع ديگر : صد مثقال مازوى سبز را بسيار نرم سائيده و در آب بجوشانند تا مهرّا شود و به قوام رسد و بگذارند تا نيم گرم شود و ده مثقال زاج طبرسى سياه را كوبيده ، در لته‌اى بسته ، در آن آب بدست ماليده ، لته را بيندازند و از صد مثقال تا دويست مثقال صمغ عربى را در آن حل و صاف كنند و بيست مثقال دودهء چربى گرفته را در ظرفى كرده ، قطره قطره از آن در او ريخته و بر هم زنند و روز بر آفتاب بگذارند هر چند مبالغه در بر هم زدن او كنند بهتر است و قدر صمغ ، دو چندان مازو باشد ، اصوب است [ و اقل از پنجاه مثقال خوب نيست ] و اگر خواهند براق گردد دو مثقال نبات اضافه كنند . مداد يابس : يك جزء دودهء روغن گرفته با دو چندان او زاج و مازو به وزن مجموع آن صمغ عربى بكوبند تا يكسان گردد و هر چند مبالغه در كوفتن آن كنند بهتر است و در وقت احتياج قدرى را در آب حل نموده ، استعمال كنند . [ عمل ] رامك : آملهء مقشّر ، يك جزء ، مازوى سبز ، نيم جزء ، غورهء خرما ، ربع جزء و پوست انار ، مثل غورهء خرما - اگر غورهء خرما نباشد خرماى خرك بدل كنند - پس نرم كوبيده ، سه روز به آب بجوشانند و بر هم زنند تا يكسان گردد ، پس زاج سفيد و صمغ عربى هر يك ثمن جزء و عسل كف گرفته يك جزء و نيم اضافه نموده ، قرص‌ها بسازند و خشك كرده استعمال نمايند . عمل سك : مثل رامك [ است بدون آمله ] و چون دو دانگ مشك اضافه نمايند ، سك المسك نامند . عمل تنكار : قسمى از آن را با بول اطفالِ قريب البلوغ ترتيب مىدهند و طريق آن است كه بول را در ظرف مس در آفتاب چندان بر هم زنند كه منعقد گردد .