محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

327

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

مفصل گذاشته بفشارند معلوم گردد . علاج : فصد قوايم و تضميد به زنجبيل و نفط و سير و سركه و ادويهء محلله است و داغ مفصل معلوم . در خلع مهره‌ها و مفاصل نيز داغ نافع است و الصاق زفت و تدهين به روغنهاى حارّه و نفط . اورام : آنچه در ران تا آخر ساق يا تا زانو باشد ، ريح الجمال نامند . علاج : تضميد به عذره از ادويهء مجرب است . و به دستور ، جاورس و سبوس گندم كماد نمايند . ساير اورام را به دستور انسان معالجه نمايند . علاج ورم پشت كه از كوفتگى بار و تكلتو باشد ، نمك را در شير گاو جوشانيده ، نمدى را به او تر كرده ، دو سه روز بگذارند و ورم محل تنگ را با صبر و سركه ضماد نمايند . و نمدى را به او تر كرده ، بگذارند و شك را بر روى آن بكشند و اورام حارّه را اولًا بر رادع - مثل گل ارمنى و طحلب و بزرقطونا و آرد جو با آب كاسنى و آب گشنيز و سركه - طلا كنند و بعد از آن به محللات اورام حارّه . و بارده و مزمنه را در ابتداء و انتها به محللات تضميد نمايند ؛ مثل مغز دانهء بيدانجير و سرگين گاو و زوفاى تر و مر صاف و اشق و دبق و آهك و امثال آن . جراحت : علاج آن به ذرورات و مراهم مذكوره در ابواب سابقه نمايند . و آنچه مخصوص به جراحت پشت دواب است ، سرگين خشك الاغ و خاكستر تنباكو است كه بعد از شستن به آب گرم هر روز تجديد كنند . امراض عامه : از آن جمله اعياست : كه ماندگى باشد . علاج : شكر و آرد جو را بالسوية به آب ممزوج كرده و بدهند و بعد از لحظه‌اى اندك بگردانند و يك بار ديگر از آن داده ساعتى حركت نفرموده ، پس در آب نهر دستها و پاها را با دم و مقعد و زهار و دهان و بينى بشويند ، پس خشك كرده و به روغن گاو و نمك و شراب ، زانوها را تا سمّ تطليه نمايند . و اگر ماندگى از دويدنِ بسيار باشد ، سينه‌اش را بپوشانند و به چهل و پنج مثقال روغن كنجد با روغن تازه حقنه نمايند و يك بار ديگر به آب سرد حقنه كنند .