محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
319
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
از مجربات است چون هفت عدد خنفسا را در زير طاس مس سرخ حبس كنند ، باعث برودت هواى حارّ و باريدن باران مىگردد . باب بيست و يكم : در بيان بعضى از رساين حكماى هند به اصطلاح هنود ، رساين به معنى كيمياى بدن است . و آن ، مخصوص است به ادويه و تراكيبى كه باعت حفظ صحت و طول عمر و تقويت قوى و اعضاى رئيسه باشد و اكثر تراكيب و تدابير ايشان در امزجهء سكّان اقليم ثالث و رابع و خامس موافقتى ندارد . و بناءً على هذا ، در اقاليم مذكوره متداول نشده و طريق يونانيان به سبب تناسب مناط اعتبار گشته است . و حقير آنچه اقل غايلةً دانسته ، به تحرير آن مبادرت مىنمايد . [ 926 ] از آن جمله رساين كند هيت است : كه عبارت از گوگرد باشد و ابو الاجساد ، اشاره به اوست . و طريق آن است كه گوگرد و سندروس را نرم كوبيده ، در مفرقهء آهن با روغن گاوى به قدرى كه او را بپوشاند به آتش نرم گداخته ، و از خرقهاى كه بر سر كاسهء شير تازه گاوى بسته باشند صاف نمايند تا مصفاى او داخل شير گرديده كه منعقد و مشابه سنگى زعفران رنگِ شفافِ صاف گردد ، پس خشك نموده و ضبط كنند و اين ، مسمى به كند هيتِ منقّى و به چندين قسم مستعمل مىگردد : اوّل : آن كه هر روز يك دانگ او را سائيده ، با يك اوقيه شير تازهء گاوى ممزوج نموده و ناشتا بنوشند . و تصريح كردهاند كه چون بيست روز مداومت كنند ، بهق و جرب و قروح را زايل نمايد و در دو ماه ، تعديل طبع و حفظ صحت به حدى نمايد كه هرگز تغيير مزاج و مرض بر او طارى نگردد . و در سه ماه ، صحت و تقويت قوى و حواس و ذكاء به حد اقصى احداث كند . و در يك سال ، ضعف بنيه و پيرى را زايل كند . ديگر آن كه : هر روز يك دانگ او را يك درهم از اهليلجات نرم سائيده ، به روغن بادنجان كه از تخم او گرفته باشند چرب نموده و ناشتا تناول نمايند و تا چهار ساعت غذايى ميل نكنند و بعد از آن اغذيهء لطيفه تناول نمايند و تا شش ماه به اين طريق سلوك نمايند ، موى سفيد را سياه گرداند به نهجى كه ديگر سفيد نشود . و جذام و فالج و تشنج و سل و سعال قديم و بواسير را رفع نمايد و حدّت بصر و قوت سمع و حواس ، به غايت قصوى رسد .